zaterdag 12 maart 2016

PUNT UIT

kaartontwerp: DTM INC via boomerang

Toon Hermans ging nooit naar begrafenissen. Hij zei volgens Henk van der Meyden: ‘Het is toch alleen maar een oude jas die je uitdoet.’ Pappi woont geen uitvaarten meer bij - condoleances verstuur ik uit beider naam. Mentaal en fysiek te belastend, (soms) te ingewikkeld om te houden wie er in de kist ligt, of te confronterend: het is toch een aftelsom. Wie als laatste overblijft, heeft gewonnen. Maar of je blij moet zijn met de eenzaamheid die onherroepelijk volgt op veel vaarwels van dierbaren die in rook zijn opgegaan, is maar de vraag. Q. wordt er neerslachtig van. Het overlijden van iemand komt pas ter sprake als hij er zelf over begint. ‘Leeft x überhaupt nog?’ vraagt Q. als die persoon door zijn gedachten spookt. Waarop ik pappi inlicht: ‘Nuh, die is allang gestorven. ‘Ja, dat dacht ik ook.’ Punt uit. Q. gaat gewoon over tot de orde van de dag.

vrijdag 11 maart 2016

KORPS MARINIERS


Q. draagt zijn baret nog elke dag. Niet uit trots (eens marinier, altijd marinier) maar uit respect voor de kompels die het leven hebben gelaten tijdens het gevecht voor vrijheid. Mede dankzij zijn tijd bij het Korps Mariniers is pappi zijn hele leven zorgzaam en zelfredzaam geweest. Mij is al jong geleerd om niets aan een ander te vragen, tenzij a) het echt niet anders kan en b) ik niet eerst zelf geprobeerd heb om het op te lossen.

Nu de hersens stokken, is het tijd om zich te laten verwennen, heb ik hem opgedragen. Dat is moeilijk voor iemand die te pas en te onpas de gevleugelde uitdrukking ‘Ik ben een marinier’ bezigt. Zo ligt het ingewikkeld hoe Q. bij groepsactiviteiten te betrekken. Fruitsalade maken of soepgroente snijden, daar haalt hij zijn neus voor op. Logisch: qulinaire Q. kan zijn eigen boontjes doppen!

woensdag 9 maart 2016

JEUGDSENTIMENT


In mijn kindertijd pafte pappi pakjes Golden American - roken was toen helemaal niet slecht. Ben je mal! Er kwam een noviteit op de markt: een sigarettenapparaat. Samen met mijn moeder rolde ik ijverig lege hulzen en zware tabak van het merk Privilege tot filtersigaretten op een geavanceerd grijs/wit machinetje. Ik kan me die gezamenlijke gezellige avonden zo voor de geest halen.

Vijfenveertig jaar later ben je terecht een paria als je nog smookt: roken schaadt de gezondheid. Behalve tussen verstokte rokers ben je nergens meer welkom. Kinderen willen hun rookverslaafde ouders juist van die smerige gewoonte af brengen! Q. stopte acuut met roken nadat zijn hart op zijn vijftigste een rode kaart uitdeelde. Hij raakte nooit meer een sigaret aan. Knap!

Nu hij seniele trekjes vertoont, is vroeger weer actueel. Net zo abrupt als hij gestopt is, prijken op het boodschappenlijstje tussen kokosmakronen en een rolletje Rang, cigaretten met een vraagteken erachter. ‘Ik had zelf naar de winkel willen gaan,’ zegt Q. die boodschappen doen allang aan mij overlaat, ‘maar: welk merk gebruik ik eigenlijk?’ Ik dacht eerst dat het een geintje was, maar hij bedoelde het serieus. ‘Je rookt al 38 jaar niet meer’, praat ik hem bij. ‘Hoe kan ik dan in hemelsnaam vreselijk trek hebben in een sigaret!’ slaat pappi zijn armen vertwijfeld omhoog in de lucht. ‘Mag ik één rokertje?’ bedelt hij poeslief. Mijn ‘nee’ is onverbiddelijk.



OUDSTE RECHT

Forking

Het is een (kinderachtige) ongeschreven natuurwet: een nieuweling heeft minder rechten dan de buurman die er al woont. Q. is bewoner van het eerste uur. Om zich speciaal te laten voelen, hebben we hem min of meer wijsgemaakt dat hij op de chique vleugel woont. Het moet gezegd: van de eenpersoonsvertrekken heeft hij daadwerkelijk het mooiste en meest luxueuze stekje. Vormt onze uitspraak de aanleiding of komt het omdat hij zich er thuisvoelt dat hij meent dat hij een streepje vóór heeft?

In het Zorghuis gelden duidelijke huisregels. Q. heeft daar ongevraagd enkele voorwaarden aan toegevoegd. Zo mogen tafeldames en –heren geen hoofddeksel tijdens het vorkje prikken dragen, da’s niet beleefd. Een schuchtere eerstedagger die het naliet zijn petje af te doen, moffelde met een haastig ‘sorry’ het vermaledijde petje onder tafel nadat Q. hem erop wees. Die zit!

Wie zich vóór en tijdens de maaltijden niet aan de voorgeschreven hygiëne houdt, wordt door hem op de vingers getikt. Q. liet aan de buur die het waagde om een snee brood terug te leggen, ondubbelzinnig merken dat hij daar niet van gediend is. Het mikpunt reageerde door de uitdager met de vork in diens hand te prikken. ‘Au’ deed pappi. Quitte.

Een mokkende man die volgens pappi onterecht over de grandioze verzorging godvert, wordt door hem aangeklaagd: ‘Zwijg of gedraag je!’  De klager laat zijn tanden zien (niet letterlijk!) en geeft vol tegengas. Q. taait af naar zijn kamer. Verstandig, voor je het weet zien we de ‘drilsergeant’ bij de Rijdende Rechter.

dinsdag 8 maart 2016

SCHEIDING


In mijn kinderjaren was pappi mijn Grote Beer: mijn charismatische beschermheer voor wie ik, net als (niet)vriendinnetjes, tegelijk ontiegelijk ontzag had. De eerste openlijke verklaring dat ik dol op hem ben, vond plaats na een scheidingsdrama bij een klasgenootje van mijn broer. Je kunt het je nu niet meer voor te stellen, maar tot halverwege de vorige eeuw bleven echtelieden koste wat kost bij elkaar. Mijn broer was danig onder de indruk van de eerste vechtscheiding (dit woord bestond destijds geeneens), die hij ook nog eens van dichtbij meemaakte: het idee alleen al dat je veilige thuis er niet meer zou zijn. 

Samen het songfestival met de poppen en beren nazingend in de speelkamer op een druilerige zondagochtend terwijl onze ouders in de kamer ernaast zogenaamd uitsliepen, fluisterde mams oogappel: ‘Als pap en mam gaan scheiden, blijf ik bij mam. Omdat ik de boude uitspraak zo zielig voor mijn (onwetende) vader vond, sprak ik de nog vaak aangehaalde legendarische woorden: ‘Dan zijn pappi en ik tweelinkse (een tweeling).’ We hebben gelukkig nooit hoeven kiezen. We groeiden op in een creatief en knus gezin en onze ouders bleven bij elkaar tot de dood hen scheidde. 

maandag 7 maart 2016

OUDERAVOND


De rollen zijn omgedraaid. Op de middelbare school zaten mijn ouders verplicht op audiëntie bij de klassenleraar of decaan, nu zit ik ontspannen op de ouderavond voor pappi met de hartelijke managers zorg en administratie. Ervaringen en informatie uitwisselen, courante zaken aankaarten en vooral mijn lof uiten over de fantastische verzorging. Op Q.’s rapport een ruime voldoende voor humor (hij is net Toon Hermans), mondigheid (hij geeft duidelijk aan wat hij wel en niet wenst) en etiquette (hij is zo beleefd). IJver en vlijt (meedoen aan de gezamenlijke activiteiten) stijgen met stip.

Q. is op verzoek niet geïnformeerd over mijn komst. De reden: ik wil graag met eigen ogen zien hoe hij zijn avonden slijt. Pappi verzekert mij dat hij die grotendeels tv kijkend in zijn kamer doorbrengt en zich vooral NIET met de bewoners mengt. Van de verzorging hoor ik tegenovergestelde verhalen. Om 20.00 uur vind ik een dijenkletsende Q. in de roezemoezige recreatiezaal met vier geanimeerd keuvelende heren en een rolstoelster. Voor hen op tafel sprankelt een wit wijntje.


zondag 6 maart 2016

MUZIEK



Pasen ligt in het verschiet, uit de boxen klinkt kerstmuziek van Andre Rieu. Niemand die het opvalt, behalve mij. De dames deinen mee. De heren houden zich rustig. Als de shuffle alle liedjes heeft bedeeld, wissel ik de CD voor gematigde aanstekelijke dixieland. De dames kijken op, de mannen trommelen ritmisch met de vingers op tafel. 

Muziek zorgt automatisch voor hersengymnastiek én is een uitstekend middel om contact te maken met dementerenden, lees ik in een artikel over Marlous Lazal die de radiodocumentaire Onvergetelijk maakte. In deze docu komt ook het project Music & Memory aan de orde.

[…] Je moet uitzoeken welke muziek persoonlijk de meeste indruk op iemand heeft gemaakt. Dat is sowieso muziek die je voor het eerst hoorde tussen je vijftiende en je vijfentwintigste. Die melodieën liggen diep in je haperende brein opgeslagen. Als dementerenden die liedjes weer horen, herkennen en mee neuriën, willen ze daarna nog weleens op de praatstoel belanden [ …] Uit tekst van Colin van Heezik VPROgids