dinsdag 29 november 2022

PSYCHOLOGISCHE OORLOGSVOERING

logo eo

Katie bewoont een studio in een gesloten afdeling. Ze wil naar huis. Onrust loopt ze door de gangen, voelt aan deurknoppen waar de klinken van verwijderd zijn. Weer in haar studio dwing ik haar tot zitten, simpelweg door mijn been zo te zetten dat neerploffen in de fauteuil een logische zet lijkt. In voorzichtige bewoordingen leg ik de situatie zo uit dat het voor haar acceptabel zou moeten zijn. Ieder mens heeft hoop nodig, al is het een sprankje.  

Katie's naar-huis-drang geeft zich niet zo gemakkelijk gewonnen. 'Ik wil en ik ga naar huis', dwingt ze stellig. In plaats van met haar mee te gaan, antwoord ik voor de vorm de kast afstoffend: 'Prima, ik ben hier nog even bezig.' Katie had verwacht dat ik tegen haar in zou gaan en is even overbluft. Even later voelt ze weer aan deurknoppen. Bozig zuchtend is ze op oorlogspad, maar er is niemand in haar directe nabijheid om zich op af te reageren. De driftige voetstappen maken plaats voor een slepend geluid van zolen op linoleum. Ik houd de stofdoek bij de hand. 

Terug in de deuropening van haar studio weet ze dat ze van zichzelf verloren heeft. Om voor haar gevoel gezichtsverlies te voorkomen, stof ik met de rug naar haar toe het televisiescherm af. De mislukte 'uitbraakpoging' wordt niet door mij belicht en de beladenheid is verdwenen. Katie mompelt: 'Knevel'. Hoe komt ze daar nou ineens bij? Moi: 'Knevel? U bedoelt Andries Knevel. Mister EO?' Zij: 'Ik denk het.' Ik schat de tijd waarin zij zich bevindt rond 1990 tot vlak voor het millennium. Moi, ondanks dat ik weet dat de gepensioneerde presentator niet meer op tv verschijnt, in de tegenwoordige tijd: 'Kijkt u altijd naar het Elfde uur?' Katie weifelend: 'Ik geloof van wel.' Ik zap tot zij zegt: 'Volgens mij kijk ik dat altijd met mijn man. Laat maar. Lief van je maar laat maar.' Helpt zij mij nou uit de brand?

Een Saar snapt wat nodig is!

donderdag 24 november 2022

WAXINELICHTJES

waxinelichtjes

De donkere dagen voor kerst. De activiteitenbegeleidster vervangt het cadeaukaarsje in het glazen waxinelichthoudertje door een meegebracht waxinelichtje op batterijtje. Ze ontsteekt het niet omdat het overdag is. De activiteitenbegeleidster: 'Zo da's een stuk veiliger.' Dachten we. We horen een mijnheer die pas op de dagopvang komt, mopperen: 'Nieuwerwets spul ook altijd. Dat doet het niet hè.' We snellen allebei tegelijk naar hem toe. Mijnheer probeert met een lucifer (clandestien vanuit thuis meegenomen) het plastic vlammetje te laten branden. Het smeult, smelt en verspreidt een vast giftige geur. We kijken elkaar aan met een ingehouden lach. Enerzijds heeft het iets grappigs, anderzijds had er nu of op een later moment brand kunnen ontstaan. Het luciferdoosje wordt op originele wijze ontfutselt en de activiteitenbegeleidster maakt een aantekening voor de familie om de thuissituatie van mijnheer onder de loep te nemen. 

dinsdag 15 november 2022

SNEEUWVLOKJES

gypsophila

Begin november en in het beschutte hoekje van de tuin zorgt de laaghangende zon voor zomerse waarden. Ik doe Juliëtte een poncho om en zet haar in het zonnetje. Ze houdt het vijf minuten uit: koud. Binnen wil ze in haar vaste hoekje zitten. Ik schuif de fauteuil iets aan de kant ('Voeten omhoog') zodat ik verder kan gaan met decoreren. Een grijze krans van dorre takjes krijgt witte opsmuk van gipskruid. Het gipskruid dat deel uitmaakt van het wekelijkse rozenboeketje dat ze van haar man krijgt, drogen we sinds weken. Tijdens de finishing touch - nog een takje hier, nog een takje daar - dwarrelen de minuscule witte bloempjes naar benee. Juliette heft sacraal haar handen. Opgetogen en met de verwondering van een kind zegt ze: 'Kijk, het sneeuwt! En ik heb het warm.' Ik haal handveger en blik om het gevallen drooggoed op te vegen. Juliette: 'Goed zo, want als de sneeuw ontdooit wordt het een kliederboel.'

Een Saar snapt wat nodig is!

donderdag 10 november 2022

AFGEDANKT

pre loved fashion

De 80 plus-generatie kende in hun jeugd geen verspilling. Ze waren gewend om zuinig te zijn op wat ze bezaten. En was je eruit gegroeid of wilde je weleens een keer wat anders, dan hergebruikten handige tantes de losgetornde kwaliteitsstoffen en uitgehaalde breigarens voor een nieuw origineel. In de tweede zin gebruik ik 'waren', want onderwijl zijn er ouderen die de wegwerpmaatschappij geen eer aan doen. Ik zie ze vaak: geslonken ouderen in te grote kleding. Oversized is heel hip nu, maar geen gezicht en ook wel schrijnend. Ben je het niet meer waard dat er voor die korte levensverwachting geld aan je wordt gespendeerd, is het een krappe beurs of heb je jezelf al afgedankt?

Gun jezelf om er goed uit te zien, want als je er goed uitziet, voel je je goed, of op zijn minst beter. De oplossing is outlet, vintage, pre-loved/pre-owned, of tweedehands fashion van kwaliteitsmerken. Je bent het van vroeger al gewend, bovendien is de 'afdankertjestrend' heel erg NU. En door de oversterfte is duurzame 'seniorenkleding' die ook nog eens veel mooier blijft na reinigen, als je goed zoekt voor een prikkie te heb.

Een Saar snapt wat nodig is!

dinsdag 8 november 2022

AFSCHEID


roze voor een powergirl,

 rood voor de liefde

goede tijden, slechte tijden

je hing aan het leven 

en toch moest je het loslaten

vandaag ga je op zijn Hagenees gezegd in rook op

Doei gulle leutige vriendin

zondag 6 november 2022

FABULEUS

roos, witte roos

Het is een va et vient van bezoekers in de grote hal van het zorgcentrum. Harriët, een van mijn Saarlievelingetjes die ik altijd blij kan maken met een bloemetje, bevindt zich zo vlak bij de voordeur dat bezoekers zowat tegen haar opbotsen. Wanneer de goedhartige Harriët niet in de war is, bezigt ze op komische wijze termen als potsierlijk, ringeloren en navrant. Nu is ze van de kook, van de kaart en van de wereld, daarom is ze omringd door twee vriendelijke verzorgsters die haar verteld hebben dat ik in aantocht ben. Ik hoor haar zuchten: 'Hier lopen allemaal mensen, maar niemand ziet mij staan.' Ik ga recht voor haar staan en groet met een 'hai' en een uitbundig gezicht zoals ze dat graag heeft. Harriët bekijkt me van top tot teen. Met een misprijzende lach en de klemtoon op jij vraagt ze: 'Ben jij mijn bezoek? Ik grinnik: 'Nou da's geen complimenteuze binnenkomer.' Ze blijft me aankijken. In haar ogen zie ik onvermogen. Ik steek mijn hand uit. Ze pakt 'm vast. Moi: 'Ik wacht  ...?' Harriët, droger dan een kurk: 'Fabuleus.' Ons maakt ze vrolijk. Haar toestand typeert ze als een kat die met een knot wol in de weer is geweest. Soms heb je van die dagen dat niets helpt. Freek de Jonge vulde de Nederlandse taal ooit aan met het idioom: als niets helpt, doe niets. Ik ben aanwezig voor als ze me nodig heeft.

Een Saar snapt wat nodig is!

woensdag 2 november 2022

ALLERZIELEN


Voor alle dierbare overledenen die we in ons hart dragen

maandag 31 oktober 2022

UIT DE TIJD

keukenklok

Het  is het laatste weekend van oktober al zou je dat aan de zomerse waarden niet aflezen. We schakelen om van zomertijd naar de reguliere tijd. Hetty's keukenklok loopt nog een uur achter. De strenge vermaning van haar zoon dat ze niet het keukentrapje op mag, heeft gebaat. Wel heeft ze wekkers, de pendule en haar horloge op de keukentafel verzameld. Tijdens het verdraaien van de wijzers, hebben we het over de tijd die voorbij vliegt. Moi: 'Ik raak door het klok verzetten in het najaar altijd een weekje ontregeld.' Hetty onbedoeld komisch: 'Ik ben altijd uit de tijd, ik weet niet eens wat voor dag het is. Gelukkig kunnen we er samen hartelijk om lachen.

Een Saar snapt wat nodig is!

zondag 30 oktober 2022

THEATERVOORSTELLING

 rondvaartboot

Frederique en ik kennen elkaar exact een jaar. Bij de eerst kennismaking herkenden we onszelf in elkaar. 'Juust van hetzelvendje', zei Frederique en ik was het met haar eens. Wanneer ik dit bij een stukje rijstevlaai te berde breng, zeg ze: 'Een feestje waard.' Ter plekke verzin ik speciaal voor haar een op anekdotes geschoeide one woman show waarin haar verleden dat minder fraai was, gepimpt wordt. Het voert te ver om hier de hele 'theatervoorstelling' te beschrijven die bovendien veel inside jokes bevat, vandaar enkele dijenkletsers.

Frederique zit met een bakje bugles op de eerste rij. Ik schuif de salontafel aan de kant, de laminaatvloer is mijn podium. Ik beeld mijn bezoek aan het drielandenpunt in Vaals uit. Frederique roept al: 'Die heuvel op sjouwen alleen al, om dan bij zo'n hardstenen zuil te komen. Verder was er niets. Wat een deceptie.' Moi: 'Maarrrrr ... als je een stap in Duitsland of België zette, sprak je spontaan die taal. Ik doe het voor en Frederique ligt in een deuk. Moi: 'Enne, je was op een dag in twee buitenlanden geweest!' Ze moet toegeven dat dat indertijd heel bijzonder was. Over de duiven op de Dam gniffelt ze: 'Zouden dat nog steeds dezelfde duiven zijn?' Het standaard grapje van de gids op een rondvaarboot: als u links kijkt, ziet u rechts niet, gaat erin als gesneden koek. Ook de avondwinkel (in haar en mijn jeugd iets bijzonders) zorgt voor een gulle lach. In plat Amsterdams doe ik verslag van een Jordanese consument. 

Na de voorstelling genieten we van een ijsje. Frederique wijst naar een lege hoek van de kamer. Ik trap er met open ogen in: 'Ik zie niks.' Zij met pretogen: 'Als u links kijkt, ziet u rechts niets!!!'

Een Saar snapt wat nodig is!

vrijdag 28 oktober 2022

GELUKSGENEN

geluksgenen, lotus

De lotus is het symbool van de eeuwige vernieuwing van het leven, nieuwe kansen of een herstart. Voordat ouderen de geest geven, putten ze in hun laatste levensfase uit bestaande spreuken, passen ze een variant aan of verzinnen ze hun eigen. Oud worden is niet altijd een zegen, zeker als je kampt met een allesoverheersende ziekte. Boffen als je over geluksgenen beschikt, die je de kracht geven om overal de zonzijde te zien en daarbij ook anderen met een kwistig gestrooide lijfspreuk bij de positivo's houden. 

 jong van geest, oud van leden

leef in het heden, niet in het verleden

woensdag 26 oktober 2022

BORRELBUIK

oktoberfest

De zuster geeft aan dat meneer dwars is. Opgelucht zuchtend: 'We zijn zo blij met de Saars. Je mag 'm overnemen. Misschien is hij overprikkeld door het Oktoberfest?' 'Au', doet hij. Het zit 'm niks lekker. Om te zeggen dat de ineengekrompen Nelis dwars en nors is, is overdreven. Ik hoor zijn welvaartsbuik borrelen. Zijn broekriem zit behoorlijk strak. Op die constatering maakt hij de broekriem los. Ook leunt hij, als ik tegen zijn schouder duw, achterover zodat maag en darmen meer de ruimte krijgen. Geborrel en een 'au'. Ik gok diarree: 'Zal ik u naar het toilet brengen?' Hij schudt van nee en kreunt: 'Au.' Moi: 'Aan het borrelgeluid te horen, móét u aandrang hebben.' 

Meneer durft zich niet te verroeren, dan worden de darmkrampen heviger. Hij wuift dat ik bij hem uit de buurt moet blijven. Ik denk: wrijven helpt niet, Rennie wel. Pappi en ik draaiden dat altijd om. Wanneer hij last had van medicijnmisselijkheid of van negatieve aandacht vragen (is ook aandacht), wreef ik cirkels over zijn bolle buik. 

Bier, vette worst en wat meer heeft de goede man tijdens het met liefde georganiseerde Oktoberfest in zijn mond gepropt. Ik zou er ook buikpijn van krijgen. Ik bedenk me dat Nelis een inco draagt. Moi: 'Als uw buik leeg is, is het opgelost. Weg pijn, weg strakke buik. Ontspan in plaats van afknijpen.' Nelis kijkt me aan: in mijn broek doen? Moi vriendelijk gniffelend: 'Nogmaals u draagt een drollenvanger. Voor een noodgeval, zou ik zeggen: ontspan en laat het gebeuren.' Ik loop bij hem vandaan. Om de hoek hoor ik eerst gemor, dan gekreun en dan een diepe zucht. Wanneer ik met een glaasje water bij hem terugkeer, is Nelis het zonnetje in huis. We hebben het er niet meer over, behalve dat hij hoofdschuddend lacht over de drollenvanger: een mooie vondst die 't 'm deed. De zuster sein ik op een onbewaakt moment in, zodat Nelis voor hij naar bed gaat gedoucht kan worden. Zo zie je maar: er zijn zoveel redenen te bedenken die iemands stemming beïnvloeden. In dit geval was het fysieke pijn.

Een Saar snapt wat nodig is!

dinsdag 25 oktober 2022

TWEEDE KANS


Iedereen heeft zijn of haar motivatie om Saar (of Bram) te zijn: iets betekenen of doen voor een ander of dankbaarheid en waardering krijgen. Ik vind het leuk om uit te vissen hoe iemand is (geworden) en daarop anticiperen. Het komt geregeld voor dat je het met weinig achtergrondinformatie van de cliënt moet doen, zeker als er geen familie meer is. Vanwege privacy mogen gegevens niet gedeeld worden: lastig of een voordeel? Een label kan je handvatten geven, maar ook stigmatiserend werken. Laatst zei een cliënte tegen mij: 'Bij jou kan ik mezelf zijn. Iedereen die me van vroeger kent, heeft een bepaald beeld van me, maar ik ben allang niet meer die persoon.' 

Levensvreugde brengen in het laatste hoofdstuk van iemands leven door zijn of haar geschiedenis te herschrijven. Marieke, een simpele huisvrouw met nooit uitgekomen dromen, is zo iemand die een tweede kans krijgt. Zij had zo graag haar rijbewijs willen halen om met een Kevertje te gaan toeren. Samen de weg op is passé, daarom zetten we regelmatig onze fantasie in de vrij. Naast elkaar zittend tuffen we naar alles wat ze aangeeft gemist te hebben. 

Een Saar snapt wat nodig is!

zondag 23 oktober 2022

THEE TRADITIE

 

Ik hang mijn suède jasje aan de kapstok in de vestibule met glas-in-loodramen, mevrouw zijgt neer in het Thonet stoeltje dat er eigenlijk voor de sier staat. Ze heeft heimwee naar vroeger, laat ze zich ontvallen. Ik haal een stoel uit de woonkamer en schaar me bij. De zon kleurt de vestibule. Gespaarde theezakjes zijn de aanleiding voor welkome afwisseling. Bij het tonen van het groene Pickwick zakje zegt ze: 'Die drinken wij ook. Tegenwoordig zijn er allemaal toegevoegde smaakjes, maar ik houd me bij de Engelse melange.' Moi: 'Ik ook. De traditie is begonnen toen ik op de lagere school zat. Tien voor vier zat mijn moeder klaar met een kopje thee en een Tante-Marie-koekje zoals wij het mariakaakje noemden. Mevrouw: 'Och ja, dat was gezellig. Zo ving ik mijn kinderen ook na schooltijd op. Ze hadden zoveel verhalen.' Ik haal thee voor ons beiden. Een uur lang ga ik met haar terug in de tijd: van thuiskomen met een goed rapport (niets onder de 7) tot op de gang staan door klein kattenkwaad. Wanneer ik de boel opruim en het groene theezakje wil verfrommelen, zegt ze met een glundergezicht: 'Het zakje bewaar ik. Da's leuk voor later, voor de kinderen als herinnering.'

Een Saar snapt wat nodig is!

vrijdag 21 oktober 2022

DE WITTE DAME

witte rozen
in memoriam 1945 - 2022

Een elegante verschijning met witte onberispelijke bob rolt een knalrode rolkoffer het Zorghuis waar mijn pappi een van haar buurmannen wordt, in. Omdat ze zoveel jonger lijkt dan de bewoners is mijn eerste ingeving: dat is de directrice. Later spreek ik haar aan. Tijdens onze kennismaking vertelt ze dat haar ziekte haar dwingt om beschermd te wonen. Ze heeft er, zeker gezien haar jonge leeftijd, moeite mee dat ze geregeld de mist ingaat. Periodes van bevroren in de tijd en ontdooien maken we van dichtbij mee. We zien haar worstelen (heftig als ze onbereikbaar is en we haar niet kunnen helpen) en opklaren. 

Dapper doet de Witte Dame in haar betere periodes mee aan muziekfestijnen; ze is lid van ons huiskoor de Hoge Nood waarbij ons spontane rock & rollen memorabel is. Ze ontpopt zich als creaBea tijdens de knutselmiddagen en ze blijkt zeer ambitieus tijdens spelletjes - woordzoeker op het schoolbord is favoriet. Ze geniet van de spa en massages. En last but not least is ze behulpzaam bij het tafeldekken en de vazenbloemen en kamerplanten verzorgen. 

Na het overlijden van pappi en in tijden van corona hielden we contact via kaartjes, belletjes en sporadische bezoekjes. De herfst kondigt zich aan. Ochtendmist aan het begin van een dag met een stralende blauwe hemel. Geen grauwe dagen meer voor haar. De Witte Dame levert haar ticket to heaven in. Ze wordt gemist.



 De Witte Dame - altijd een plaatje om te zien - wilde nooit gekiekt worden, wat ik als redacteur social media destijds zeer betreurde.

dinsdag 18 oktober 2022

HERR HEINZELMANN

herr heinzelmann

Astrid, een tenger en bedeesd dametje, woont in een groep met zes vrouwen en een weduwnaar. Een nogal scheve verhouding van de sekse. Daarbij komt dat de recente weduwnaar ervan overtuigd is dat Astrid zijn vrouw is. Zodra hij de kans krijgt, stalkt hij haar. Het is geen kwade opzet, het zijn zijn ziekte en verdriet die hem hiertoe drijven. Astrid ondergaat het lijdzaam, helaas werkt hem negeren niet afdoende.

Alzheimer Astrid is dus te timide en beleefd om er wat van te zeggen. Soms krijgt hij haar zelfs zover dat zij hem gelooft. Wanneer ik haar naam noem, zegt ze: 'Zo heet ik niet. Die mijnheer zegt dat ik dezelfde achternaam als hem draag.' Ik kom op vriendelijke toch besliste manier op voor mijn cliënte en doop de weduwnaar Herr Heinzelmann naar het liedje van Conny Stuart. Beiden kennen de met humor doorspekte tekst. Mijnheer is zelfs trots op zijn geuzennaam en Astrid wordt er zo aan herinnerd dat hij niet te vertrouwen is. 

Bij mijn binnenkomst zie ik dat hij haar gecornerd heeft. Ik zing vrolijk met een waarschuwende blik: 'Herr Heinzelmann! Ik zeg u duidelijk dat dit niet kan!' Hij vriendelijk: 'Ah, u bent het. Ik doe iets verkeerd hè. ik ben al weg.' Astrid: 'Bedankt dat je hem beleefd hebt afgepoeierd. Ik stond zo al een halfuur en hij gaf niet op.'

Herr Heinzelmann 
zang: Conny Stuart/tekst: Annie M.G. Schmidt

In een bootje met een buitenlander
Ja, dan zie je zo het een en ander
In een bootje met een vreemde heer
Hij zei: Genaedige Frau; ik zei: Bitte sehr

Herr Heinzelmann
We gingen samen naar het Deltaplan
Hij had een nieuwe blauwe blazer an
Zo'n mooie man, Herr Heinzelmann
Herr Heinzelmann

We waren samen toch zo'n enig span
En ik was helemaal bezeten van
Herr Heinzelmann, Herr Heinzelmann

In een bootje in de Sonnenschein
Ja, das koennte so gemuetlich sein
Na een poosje zei hij: Suesse Maus
Na een poosje riep ik: Haende zuhaus

Herr Heinzelmann
Ik zeg u duidelijk dat dit niet kan
Daar komen hele nare dingen van
Beheers u dan, Herr Heinzelmann

Herr Heinzelmann
O, kijk toch uit wat, bent u nou van plan
Het hele bootje gaat van sansansan
Herr Heinzelmann, Herr Heinzelmann

Hij zei: Liebling, sei doch nicht so dumm
Ik zei: guck doch aus, wir schlagen um
En ten slotte riep ik: lass mich los
Nicht so friemeln, denn ich wirde bos

Herr Heinzelmann
Ik ben een dame en daar hou ik niet van
Ik sla u dadelijk op uw hersenpan
Zo gaat dat dan, Herr Heinzelmann
Herr Heinzelmann

De boot sloeg om en ja, daar lag die dan
En hij verdronk met heel zijn rataplan
Dat komt er van, Herr Heinzelmann

Een Saar snapt wat nodig is!