zaterdag 18 januari 2020

BIJ GEEN GEHOOR




Dat oren blijven groeien, kan naar het rijk der fabelen worden verwezen. Hoe zit het dan wel? Oren bestaan uit elastisch kraakbeen. Bij het voortschrijden van de leeftijd neemt de elasticiteit af. Tijdens dat verouderingsproces gaat alles - gratis en voor niks - hangen. De huid rimpelt en oren rekken in verhouding extreem uit.

Voor het waarnemen van geluid maakt het geen verschil of je poezelige oortjes, olifantenwappers of zeilen hebt. Echt flauw: de oren worden groter en het gehoor neemt naarmate de ouderdom vordert af. Een gehoorapparaat is voor een hoogbejaarde dikwijls geen optie omdat het afstellen te ingewikkeld is. Soms kan de oren laten uitspuiten soelaas bieden.

Tips om de communicatie met een slechthorende te verbeteren:

Een goed gesprek voer je op een rustige plek onder vier ogen.

Toon je sprekende mond, zodat de gesprekspartner kan liplezen. Gemiste klanken worden    op die wijze visueel aangevuld

De persoon aantikken en het eerste woord (de naam en luister) hebben attentiewaarde.

Bij gehoorverlies zijn hoge tonen (bijvoorbeeld bij kinder- en vrouwenstemmen) moeilijker    of niet waarneembaar.

Spreek op je normale volume! Hoe luider iemand praat, hoe slechter de articulatie wordt.

Schrijf onderwerpen die de ander niet verstaat op een blocnote. Nog praktischer is een        laptop waar je delen van de conversatie (in koeienletters voor slechtzienden) intypt en      beelden kunt tonen.

De slechthorende initieert de oversprong naar een ander onderwerp. Zo heb je het beide    over hetzelfde.

Bron: rubriek 'oudersdomskwalen en remedies' PauwPraat

donderdag 16 januari 2020

TERUGBLIKKEN


Pappi vraagt zoals wel vaker naar zijn familie waarvan de meesten in Gelderland wonen/woonden. 'Woonden' omdat het gros overleden is. In de huiskamer zie ik vaak dochters met hun moeders terugblikken in vergeelde fotoalbums. Uit het notenkastje dat pappi vermijdt open te maken omdat het volgestouwd staat met fotoalbums uit 'die goede oude tijd' pak ik de bovenop losliggende stapel zwart-witfoto's met statige bruidsparen van weleer. Pappi pakt ze ongeïnteresseerd één voor één aan om ze meteen weer op tafel te keilen. Ik laat hem ook een recente foto van Biesemenneke himself op mijn smartphone zien: 'Kijk! Vroeger waren foto's in sepia of zwart-wit en dit ben jij nu in kleur en digitaal. Hij: 'Wat een dikkop en waar zijn mijn krullen? Heb je er nog meer van mij?' Ik: 'Volgens mij hengelt er hier iemand naar een complimentje, want je staat er hartstikke goed op.' Hij lacht guitig, terwijl hij over zijn stoppeltjes strijkt.

Foto's kijken, al was het maar enkele minuten, was een slecht idee. Een kwartier later denkt hij dat de bruidjes in het grijs en paars satijn en bruidegommen in pandjesjas en hoge hoed die middag op bezoek zijn geweest in plaats van allang overleden. Omdat hij anders ontdaan zou raken, ga ik mee in de term: niet terugblikken met herinneringen, maar laat herinneringen je meevoeren. Mijn afspraak erna verzet ik een uur. Pappi verhaalt uitvoerig over boerenbruiloften met witte kippen, mijn broer als bruidsjonker (een miniatuur bruidegom) die nog geen vijf minuten nadat hij het bijpassende wandelstokje in de knuistjes gedrukt kreeg het doormidden knakte, het vijftigjarig huwelijksfeest van zijn ouders in een heuse schouwburg, en mijn moeder die zo zenuwachtig was op de trouwerij van mijn broer dat ze het bruine wenkbrauwpotlood als eyeliner gebruikte en compleet in paniek raakte toen ze haar 'bloeddorstige' ogen in de spiegel zag. 

Wanneer ik aanstalten maak om te vertrekken, trekt hij ook zijn jas aan. 'Jij hoeft geen jas aan, de eetzaal is binnen', zeg ik. Er volgt een conversatie over waarom ik niet mee eet, waarom ik wel naar huis mag en hij niet. Hij: 'IK ga mee. We zijn samen naar de bruiloft gegaan en we gaan ook samen naar huis. Zo hoort het: samen uit, samen thuis!' trekt ook hij tegenwoordig de jas aan Ik ga mee! Ik jokkebrok door te zeggen dat we met de auto gaan en hij geen jas aan hoeft. Gewillig hangt hij de jas terug in de kast. We wandelen op verzoek van pappi als pas gehuwden gearmd naar de eetzaal. Mijn knipoog is de wenk voor zuster N. om hem ongemerkt van mij over te nemen en naar zijn plaats te begeleiden. Haar 'Wat wilt u op de boterham?' is genoeg om mijn aftocht te doen vergeten.

woensdag 15 januari 2020

HET SINTERKLAAS-EFFECT


een opgeduikelde anekdote uit december 2018 nu als blog
Een sombere druilerige zondag rustdag. Ondanks dat de huiskamer goed bevolkt is, is het er muisstil. De ene helft volgt op Ziggo sportkanaal Max Verstappen. De anderen volgen analoog het schaatsen. Zo kort voor Sinterklaas zitten alle 'kindertjes' braaf voor de tv. Pappi herkent de zaal (zoals hij en ik de huiskamer noemen) niet: 'In mijn zaal hangen geen vlaggetjes. Waarom is alles telkens zo anders dan ik het me herinner?' 'Versieren doen ze niet om jou te pesten pa', zeg ik. 'Kom hier maar aan tafel 1 zitten, dan doen we een potje domino', hem een duwtje in de goede richting gevend. Hij foetelt en ik mag met niemand praten (zelfs geen gedag zeggen), nergens naar kijken of ergens op reageren dan op hem. Een huisgenoot vraagt of hij bij ons mag komen zitten. Ik, een stoel bijschuivend: 'Gezellig!' Pappi bot 'Nee!' zeggend en de stoel wegschuivend: 'Jij bent hier voor mij en niemand anders.' Ik geschrokken: 'Dit is zeer onbeleefd. Jij hebt me geleerd om sociaal te zijn en altijd aardig te wezen. Pappi resoluut streng en strikt: 'Dan trek ik dat bij deze in.'

BEKENDEN


Een opgeduikelde anekdote uit augustus 2018 nu als blog
Met pappi is het nooit saai. Pauze in 't Zaelke. Pappi kent hier niemand, maar hij ziet overal bekenden. Wijzend naar het KBO magazine op tafel met Marco Bakker op de cover: 'He, da's een oude collega van me. Henk heet hij en hij is machinist.' Ik schiet in de lach'Dat zal Marco niet leuk vinden.' Pappi fronsend: 'Oh, jij kent hem?' Voordat ik dat moet uitleggen, ziet pappi een solo artiest de bühne opgaan. Pappi: 'He, daar heb je Jan. Jouw ome Jan treedt op als Vandersteen met zijn derde been. Leeft die eigenlijk nog?' Meteen doorgaand: 'Och, en daar heb je Ben Verdellen.' [Het is een lookalike] Verwonderd en verwilderd om zich heen kijkend: 'Het hele spoortje is hier.' De dirigent red me door zijn dirigeerstokje af te tikken en op te heffen. 

dinsdag 14 januari 2020

MEISJES MET RODE HAREN

Foto: Lieke Deenen

Ik ben iets later dan normaal. Pappi wacht (zonder besef van tijd) op me in de gezamenlijke huiskamer. Dat komt goed uit: JJ heeft het op-kampliedje He's got the whole world in his hand van Mahalia Jackson van me tegoed. De volumeknop mag niet voluit vanwege een bewoner die snel overprikkeld is, maar zo hoort JJ het niet. We pakken ons met z'n zessen op en dalen af naar 't oergezellig ingerichte Kelderke. 'Lekker puh', bromt JJ. Vicky Leandros bijt het spits af met Apres toi en ze mag ook een stukje Ich habe die Liebe gesehen kwelen. Een dartele Pappi typeert haar als: 'Wulpse bruine lokken, zwijmelogen en een weelderige boezem.' Mijnheer Demijne grinnikt: 'Netjes blijven, geen Tiroler gedoe hier.'

Met de box op vol vermogen zingen we luidkeels mee met ieders favorieten die de bewoners omstebeurt mogen aandragen. Mijnheer Demijne trapt af met Schuld war nur der Bossa Nova, later veegt hij emotioneel zijn tranen weg bij Spiel noch einmal fur mich Habanero. Hij: 'Zo mooi. Ik denk wel het mooiste liedje dat er bestaat.' Tante Poes en wij dromen onder het zingen weg bij Ich bau dir ein Schloss van Heintje, later als haar dochter aanschuift, klappen en stampvoeten we bij Blau blüht der Enzian van haar lieveling Heino. We volgen pappi allemaal vals de hoogte in tijdens de ro ro ro rote Lippen die ich NIE HIE HIE vergessen kann. We vallen bijna van onze stoel wanneer Roosje Fiesta Mexicana van Rex Gildo aanvraagt. Ik: 'Is Seminio Rossi van de troon gestoten?' Zij (onder invloed van JJ die hem een slijmbal vindt): 'Ik had zin in iets pittiger type.' Ik: 'Laat het hem maar niet horen.' Ze maakt lachend het oeioeioeigebaar bij haar oor. Hossa!

De tekst van Rote Lippen soll man kussen gaat te vlot, bovendien hebben de bewoners nog niet de juiste bladzijde van het tekstboek voor zich en dan moeten we ook nog op de foto. Bij Kalinka ziet iedereen Ivan Rebroff op de hurken voor zich. Ik maan Mijnheer Demijne om te blijven zitten; we zijn geen achttien meer. Roosje roept: ‘Freddy Quinn is nog niet voorbijgekomen.’ Arme arme Freddy. Na Junge komm bald wieder en Seemann (van Lolita) waar onze stemmen samen golven en JJ dirigeert weten we het zeker: dit is de eerste wekelijkse repetitie van ons  koor.

Tanze mit mir in den Morgen en Du schwarzer Zigeuner brengen rolstoelster JJ terug naar een ver verleden bij dansschool Jeanne van Rooij: 'Mijn benen dansen. Het voelt alsof ik over de dansvloer zwier.' Daar krijg ik een brok van in mijn keel, terwijl het een vrolijke middag is. Ik kondig Ronny aan. 'Ronny. Wie is Ronny?' klinkt het misprijzend en corps. Ik: 'Als ik 'm opzet, weten jullie het meteen. Bij de eerste klanken van Siërra Madre valt iedereen in.

Bij elke zanger/zangeres komt de vraag 'Leeft hij/zij nog?' voorbij. Omdat het lastig switchen is van internet naar Spotify op de iPad beloof ik dat we daar een volgende middag aan spenderen. Uiteraard is de immer opgewekte Mijnheer Demijne onze vrolijke noot. Bij Het kleine café aan de haven wanneer Vader Abraham ... een pilsje is er niet duur ... zingt, weet hij: 'Eén gulden vijftig kost dat. Da’s goedkoop.’ Hij springt uitnodigend op: ‘Kom we gaan daarheen.' De laatste ronde. JJ wil uit nostalgische overwegingen Meisjes met rode haren. Met Arne Jansen had ik wel verkering gewild, wat een leuke jongen. Ik vulde natuurlijk MIJN haarkleur in bij rode.' We krijgen de slappe lach bij de meest recente foto van hem. JJ: 'Nouwwwww, da's maar goed, dat het niks tussen ons geworden is.' Als dessert wordt Geneet van ut laeve opgediend. Een liedje dat altijd tot verbroedering leidt. De bewoners die kunnen staan, staan op en allemaal pakken we de hand van onze naaste vast ... zoelang as ut nog kan.

Foto: Lieke Deenen

maandag 13 januari 2020

NOTENKRAKER


Pappi: 'Ik heb de eekhoorntjes allang niet meer gezien in de tuin.' Ik: 'Misschien krijgen ze bij de buren wat lekkerders?' Pappi: 'Neem jij nootjes voor ze mee? Dat vinden ze vast een traktatie.' Zo gezegd, zo gedaan. We wandelen door de tuin en wachten verdekt opgesteld met de verrekijker in de aanslag op de dikke bruine eekhoorn met grijs dekje en het smalle donkertje. Er komt wat zwarts aan. Het is een merel die zich in het voederhuisje tegoed doet aan de notenassorti. Pappi: 'Hela, da's niet voor jou!' 

zondag 12 januari 2020

TAFELBILJART


Bewoners in beweging brengen is gemakkelijker dan je denkt. Na het geslaagde volleyballonnen worden deze zondag de bewoners voor  tafelbiljart opgetrommeld. De eeuwelinge met haar schat van een achterkleindochter als ballenmeisje, Pappi, KanariePiet, de Witte Dame en Boertje van Buuten doen uitbundig mee. De in slaap gesukkelde Mijnheer Demijne en JJ die wachtte op de tillift sluiten later aan. De deelnemers tussen de 80 en 102 hebben een onvoorstelbaar reactievermogen; in verhouding rollen er slechts  weinig tennisballen van tafel.

Vier tennisballen rollen over tafel: van links naar rechts en vice versa, naar de overkant, met een haakse hoek, kruisen zich en botsen tegen elkaar. Wanneer de mannen tegen elkaar spelen, kegelen ze zo hard mogelijk. De zeldzame ballen die van tafel rollen, komen terecht tussen stoelpoten, maar meestal vallen ze in tassen, rollatormandjes en in de zitkuil van een zetel. Zou je daar doelbewust op mikken, zou je dat niet lukken. Een lob (boogbal) en de koffie bij de buren gaat om; gelukkig alleen over het tafelzeil. Een doekje erover, verontschuldigingen met als verwachtingsvolle reactie van Roosje: 'Je kan het goedmaken met een Underberg.'

Boertje van Buuten rochelt geregeld maar mist geen bal, zelfs niet tijdens het neus snuiten. De Eeuwelinge - aan het hoofd van de tafel, dus de belangrijkste persoon - heeft zo'n pret: ze rolt onophoudelijk, stopt ballen  en zamelt ze gretig in. Knap. JJ laat nogal wat ballen passeren, doordat ze te veel kletskopt met Mijnheer Demijne. Dikke pret, als hij vertelt over zijn drie maanden (!) als baby-in-de-buik: 'Ik kwam er precies in de bedoelde kleur uit.' 'Wel opletten' klinkt het meermaals. Zij: 'Heerlijk dit. Je mag me zoveel plagen als je wil.' De recht voor zich uitstarende Witte Dame daarentegen pakt alle ballen trefzeker als een kameleon een insect. KanariePiet moet telkens opmerkzaam gemaakt worden door hem bij de voornaam te noemen als een bal zijn kant op rolt. Maar ... hij is wel diegene die grossiert in effectballen: stuiteren, twirlen en rollen vergezeld van een ondeugende snoet. Natuurlijk moet pappi hem overtreffen. Pappi slooft zich uit: zijn wandelstok wordt gebruikt als keu, als ballengrijper en verhoogde tafelrand. 

Na zowat een uur (!) wisselen we af met korfballen. De deelnemers moeten omstebeurt de vier tennisballen in het centraal opgestelde korfje op tafel werpen. Appeltje eitje, zelfs als het mandje expres bewogen wordt. We schakelen weer over op tafelbiljart. We blijven met een kwartet over als de anderen visite krijgen. Doekzeilen dan maar. Ieder pakt een punt van het vierkante tafelzeil en de bal in het midden walst op de tonen van An der schönen blauen DonauWanneer KanariePiet het tafelzeil begint op te frommelen in plaats van er een zwieper mee te geven, weten we hoe laat het is: tijd voor tafeltje-dekje. We kijken terug op een plezierige sportieve middag met oho's en lol.


Normaal staat hier de verwijzing - voor de foto's van pappi's huisgenoten - naar de Facebookpagina van het Zorghuis. Per 8 januari 2020 ben ik redacteur af en dus niet meer verantwoordelijk voor de content.

Foto: Tamara Bedaux

Foto: Tamara Bedaux