NIET NAAR DE ZEE

Het is een klassiek mopje. 'Ken je die mop over die twee die naar Parijs gingen? Die gingen niet!' Hetzelfde gebeurt wanneer ik het plaatje We gaan naar Zandvoort draai. De bewoners op het terras kennen het niet, ongelooflijk. Niemand van hier ging ooit naar de zee. 'Dus hoeven we daar ook niets over te horen' luidt hun conclusie. Zelfs als volwassene werd de kust gemeden. 'Zet maar Duutsche leedjes op. Dat was onze buitenlandbestemming, voor die enkele keer dat we op überhaupt op vakantie gingen. Op de fiets en net over de grens.' Eigenlijk hebben ze ook wel een beetje gelijk. Het heuvelland is zo mooi, wie wil daar nou weg. We zetten in: 'Wie sjoen os Limburg is ...'

DANSEN OP ZONDAGMIDDAG

De tafeldames herinneren  zich de gemoedelijke zondagmiddagen uit hun jeugd waarop ze naar de radio luisterden en blij dansten. Veel vertier was er in die tijd niet en zulke zondagmiddagen waren een welkom verzetje. Bij Jeanne thuis was het zoete inval, Zij: 'Ik denk er met zoveel plezier aan terug. Die saamhorigheid en simpele lol vind je nergens meer.' 

De zusjes vertellen dat de zondagen voor de pret waren en om te leren dansen. Hun beider echtgenoten waren koningen van de wals. Zus: 'Ik kon niet zo goed dansen, maar met mijn man danste ik de sterren van de hemel. 'Dus daarom bent u met hem getrouwd?'  Zus met een brede glimlach en glinsterende ogen: 'Hij was ook knap.' Lieve moest eerst zes koeien melken, voordat ze uit dansen mocht. 

Dansmiddagen die zouden we hier moeten organiseren, oppert de gezelschapsdame. De tafeldames sputteren meteen tegen: 'Sjoenkele kunnen we nog als de besten, maar dansen met de voeten van de vloer is er niet meer bij. Dan liggen we zo op de grond. Misschien als het een hele sterke man is.' Roselie: 'En als Andre Rieu u vroeg.' Zus praktisch denkend: 'Die is klein en mager, daar heb je geen houvast aan. Guillaume's commentaar: 'Rieu, de schmjale met de striekplank'. 

Heel toevallig komt er via de groengelakte smeedijzeren poort een goed verzorgde man achter de rollator aan. Alle dames hangen voorover om te kijken wie het is en voor wie de man komt. Jo blijkt 'm goed te kennen. Jo: 'Hij is pas weduwnaar en loopt met de ziel onder z'n arm.' 'U komt als geroepen', grapt de gezelschapsdame. 'We hebben hier meer mannen nodig'. De man laat het zich allemaal aanleunen. Hij mist aandacht. Lieve die twee echtgenoten overleefd heeft, wordt met de elleboog aangestoten: 'Leuke man, goed verzorgd, welbespraakt. Wat let u!' Beleefd geeft hij iedereen een hand, die van haar houdt hij iets langer vast. Zij meteen hardop tegen hem: 'Ik begin er niet meer aan.' Het is me een stelletje. Stiekem vinden de tafeldames 'm wel leuk. Bloesjes worden rechtgetrokken en handen gaan ogenschijnlijk achteloos door hun kapsels.

Uit Project Papillon

MOODCARDS

 

De vlinder blijft zichzelf. Voor onze bewoners geen nostalgische kaartspellen: 'Vroeger is voorbij, we leven nu!' Uit Happinez tijdschriften zijn plaatjes gekozen die stemmen tot nadenken en een bepaalde stemming kunnen weergeven. Uitknippen, achterkant beplakken, leuk doosje erbij en je hebt waardevol gereedschap om elkaar echt te leren kennen. 

Een klein clubje bewoners zit aan tafel. Elke deelnemer kiest op gevoel uit twee moodkaartjes de afbeelding die hem/haar het meest intrigeert uit. Hij/zij denkt erover na - 'Neem de tijd' - en legt de persoonlijke emotionele associatie erbij. Naast praten over gedachten en gevoelens wordt het een interessante ik zie, ik zie, wat jij niet ziet. De interpretaties zijn, hoe fijn, zeer uiteenlopend: van filosofisch tot poëtisch van luchtig tot ludiek.

Zo ziet Teddy in wuivende rietpluimen ongedierte. Vol afschuw duwt ze dat kaartje van zich af. Aan tafel verbazing met een ingehouden lach. Teddy herhaalt: 'Ongedierte, bah!' Wij zien het niet totdat we door onze wimpers turen: dan zie je inderdaad een colonne muizen of ratten. 

Bij het kaartje met een meisje met de handen tegen elkaar voor haar borst ziet zij een dame met een fluit. Als we nog eens goed kijken, zien we inderdaad een langgerekte goudverlichte wolk (op de achtergrond) uit haar mond komen. Heel interessant wat iemand in iets ziet en hoe diegene dat interpreteert. 

Zo is Jeanne wat beschouwender van inslag. Ik zie een biddende dame. Zij ziet iemand die in gedachten verzonken is, diep nadenkt, absoluut niets religieus. Bij het prachtige bloemenhart waar ik aan liefde denkt, zegt zij realistisch het hart aanwijzend: 'Als dat niet meer klopt, ben ik er niet meer.' We zijn er even stil van.

Uit Project Papillon

BIECHTEN

 

In de paastijd komt het onderwerp 'biechten' ter sprake. Een gelovige en nog immer kerkelijke bewoonster: 'Wat kan een kind nou voor ergs hebben gedaan, dat je vroeger als kind verplicht je zonden moest opbiechten in de biechtstoel? Het was elke keer weer de hersens kraken. Een appel uit een boomgaard jatten om je hongerige maag mee te vullen, stiekem tijdens de vastentijd een koekje uit de koekjestrommel halen voordat ze klef werden.' Roselie hoorde vlak voor haar biecht de buurtkinderen uit en gebruikte hun zonden. Lachend: 'Die pastoor moet toch vaak hetzelfde hebben gehoord.' Jeanne werkte altijd vooruit. Zij had een compleet gevuld opschrijfboekje met verzonnen zonden waaruit ze kon kiezen. Ze gniffelt: 'Ik heb er nu nog pret om dat mijn streng katholieke ouders dat nooit geweten hebben. DAT heb ik echt goed gedaan! '

Voor de mensen die niet weten wat een biechtstoel is: het is een houten kerkmeubel, een soort minikamertje dat uit twee (soms drie) - door een wand met tralies gescheiden - compartimenten bestaat. In het ene compartiment bevindt zich de zittende biechtvader, in het andere de geknielde biechteling.

Uit Project Papillon

BEVRIJDINGSDAG 5 MEI 2026

Samen over vrijheid praten en de vrijheid vieren

Vrijheid is niet vanzelfsprekend. 'Vrijheid is ons grootste goed en om die te behouden offeren zich ontelbare mensen op', zei pappi. 'We eren hun dapperheid door het leven te vieren.' Pappi's vlag hing vandaag niet wapperend aan de gevel, maar deed dienst tijdens de bevrijdingsactiviteit, waar mensen hun vredesboodschap middels een origamivlinder konden opspelden. Als deze mensen het voor het zeggen hadden was er geen oorlog! Wat een menslievende regels werden er geschreven. Pappi zou glimmen van zoveel wijsheid.

Uit Project Papillon 

DODENHERDENKING 2026

 

vrede is een groot goed, bewaak het met je hart vol moed

Op 4 mei herdenken we de oorlogsslachtoffers en hangt de vlag halfstok. Na zijn overlijden in 2020 heb ik als eerbetoon het stokje van pappi overgenomen. 'We zijn het aan de gesneuvelden verplicht om wat van ons leven te maken en goed te doen. Op Dodenherdenking eren we hen met 2 minuten stilte', aldus pappi, proud marinier.

DE KRACHT VAN ZACHTHEID

Deze is voor jou pappi 

2.5.2020 - 2.5.2026

omdat je met inventiviteit je eigen pad durfde te gaan

 de kracht in kwetsbaarheid herkende 

jij je zorgzame hart bleef openstellen 

de wereld mooier maakte met zachte (veer)kracht 

HEIM

Mensen kunnen moeite met verhuizen hebben. Jong en oud. Je huis en haard verlaten, het ouderlijk huis waar je geboren bent en waar misschien jouw kinderen geboren zijn en een gezellige buurt met een hoge sociale verbinding laat je niet zomaar achter.

Een nieuwe bewoonster kan die gedachten gemakkelijk achterlaten. Haar nieuwe woonadres voelt veilig en vertrouwd. Haar hele huisraad gaat mee en zo bootst mevrouw in haar nieuwe appartement met de lichte glas-in-loodramen, haar achtergelaten thuis in klein formaat na. Op de verhuisdag ging zij een dagje uit en de kinderen verhuisden. Mevrouw laconiek: ‘Iech kwaam binne en ik waas heim'. Op mijn vraag of ze echt niets miste? 'Er is wat minder ruimte tussen de bank en de salontafel, maar dae sjuuf iech zoe aan de kantj beej bezeuk.

Uit Project Papillon

KOEKJE BIJ DE KOFFIE

Voor vergevorderde senioren horen koekjes (of iets lekkers) bij de koffie als groen bij gras. De dag ervoor trakteerde een zorgmedewerker de bewoners op vlaai. Smullen natuurlijk. De dag erop breng een andere zorgmedewerker toevallig koekjes mee. Een bewoonster met pretoogjes geeft geamuseerd een stille hint: 'Gisteren hadden we vlaai!'

Uit Project Papillon

KOFFIECAFE

De eerste editie van het koffiecafé op de eerste zondagmiddag in april doet zijn naam eer aan, want het is zonovergoten. Natuurlijk is er koffie met linzenvlaai. We maken er een muzikale middag van met: plaatjes op verzoek, een pubquiz en extra punten voor de meezingers. De man die door het leven gaat als een wandelende Wimipedia weet bijna alle antwoorden behalve op: 'Welke Mestreechse streektaalgroep heeft de naam van een Sinterklaaslekkernij?' Pepernoten, marsepein, chocolade letters worden geroepen, behalve het juiste antwoord: TaaiTaai. De Wimipedia voorziet ons ook van achtergrondinformatie: evergreens uit de mijnwerkerstijd (Drei kleine Italiëner en Rocco Granata) en leuke weetjes zoals Sjef Diederen was de buurjongen van Beppie Kraft en de Zangeres zonder Naam komt uit Geleen (niet geverifieerd).

Vooral Zuidelijk talent, Limburgse Leedjes en Duitse schlagers worden gewaardeerd. Jo geeft aan een lezer te zijn en geen luisteraar. Terwijl de middag vordert mimet ze coupletten mee en laat ze haar gene los: neuriën wordt binnensmonds zingen. Bij Heb je even voor mij? ziet iedereen een polonaise voor zich. Bij de Brabantse blonde Corrie: 'Waar zijn de krekels? De dj: 'Bevinden er zich sopranen op het terras?' Er wordt ingehaakt met Mary (Servaes) en we joelen zo vals als we kunnen mee met Mexico ho. Het koffiecafé verandert bij het aanbieden van de kopjes café au lait in café Olé. Die naam houden we erin.

Door de grijze houtduif op het zinken dak zakken we af naar Spanje met una paloma blanca. 'Was George Baker een Volendammer?' vraagt W. zich af. De dj: 'Kwam die niet uit Steenwijk of zo?' W.: Dat kan kloppen want hij was van beroep stratenmaker.' Te leuk. We stappen over op Engelstalig, want W. wordt emotioneel bij leedjes van vreuger. Wilma snottert ook al. De dj quasi: 'Echt om te huilen die feestmuziek.' Maar Wilma die ALLE refreinen kent en meezingt, had gewoon een stofje in haar neus. Meezinger T. schuift na een uitstapje aan. Inmiddels waait er een fris briesje. Ze doet een verzoekplaatje en gaat even een vestje halen. Als ze na een kwartier terugkomt, staat de dj wiens taxi voorrijdt op punt van vertrek. Aah. De punten voor koplopers schrijven we op de lat voor het volgende muzikale café Olé.

Uit Project Papillon

CRUISESCHIP

 

23 graden en zonnig. De bewoners zijn in de parkachtige tuin aan de wandel of zitten op het overdekte terras. De overigen houden een korte siësta in hun eigen appartement. De opstelling van de stoelen onder de luifel is die van een zonnedek op een cruiseschip. Vijf sjieke dames keurig naast elkaar op de eerste rij: het gekapte hoofd in de schaduw, fleurig mouwloos topje en opgestroopte pantalonpijpen. De zesde dame met een tere huid bevindt zich achter hen in de volledige schaduw.

Blote benen in de (brandende) zon. De dames die helemaal opgaan in het Zwitserleven gevoel worden vriendelijk verzocht uit de zon te gaan. De stoelen kunnen niet naar achteren geschoven worden. Een loodzware teaktafel plus dito bank staan in de weg. Daar weten de gespierde verpleger en ab'er wel raad mee. De opstelling wordt veranderd zodat er a) meer mensen (in rolstoel) plaats kunnen nemen en b) men zelf naar achteren en met de zon mee kan schuiven.

Het is echt heet, maar het dikwijls genoemde zachte briesje brengt zalige verkoeling. 'Wie helpt er mee de houten brievenbussen boenen?' vraagt de ab'er met een lachend gezicht waarop zweetdruppels parelen. Voordat ze het vraagt, weet ze het antwoord al. Stilzwijgen. Bij de tweede keer vragen wordt er met ingehouden deugnieterige lach demonstratief aan de schouder of pols of arm of handen en vingers gevoeld. Zij: 'Jaja, laat het gekreun maar achterwege.'  Een van de zonnebaadsters kaatst de bal terug: 'We zitten toch  op een cruiseschip, dussss met vakantie!'

Uit Project Papillon

VOLLEYBALLONNEN

De eerste zondag in april. Buiten oogt vriendelijk, ondanks de kou. We zitten nog in de uitprobeerfase qua activiteiten: wat vinden onze proefkonijnen leuk om te doen? Mijn tafelgenoten, net helemaal zen terug van de eucharistieviering, zijn een beetje te kalm voor de gymnastiek. Dacht ik zo. Het krullenkopje is het er mee eens. Lachend: 'Ochtengymnastiek op sunjigmorge? Veer höbbe vrie!'  

Na rustige vingeroefeningen aan de tafel als warming up wordt een gouden ballon opgeblazen. Er hoeft niet gevraagd te worden wie mee wil volleyballonnen, want Baardmans mept al tegen de gouden ballon. 'Sjiek!' Zijn echtgenote tegenover hem, mept terug. Sijsje köpt, dat vindt ze handiger dan met de armen om je heen te slaan. Ze raakt 'm bijna elke keer. Krullenkopje doet niet mee, ze gaat in het park wandelen. Door het raam ziet ze de ballon door de kamer vliegen. Na een klein kwartiertje is ze terug, ons partijtje zit er dan al op. Sijsje knipogend: 'Zitten jullie nog hier? Ich höb lekker gewanjeld.'

Uit Project Papillon

DEMENTIE VOOR BEGINNERS

Mantelzorgen voor een van je ouders met beginnende dementie is extra lastig omdat je emotioneel verbonden bent. Ten tweede omdat de rollen opvoeder/verzorger en kind nu (gedeeltelijk) zijn omgedraaid. Als derde omdat je ouder met dementie voor jou wellicht van een voetstuk valt.

Vaardigheden om met deze situatie om te gaan kun je leren.

• Liever meebewegen, dan tegenspreken
• Omzeilen kan bij sommige kwesties een aanbeveling zijn
• Iets aankaarten? Eerst laten landen en dan pas verder 
• Met meegaan in de gedachte van de ander bereik je het meest mee
• Begrip hebben en tonen voor de veranderde situatie van de ander
• Doedingen afnemen is een aantasting van hun waardigheid
• Begrijpen dat een eenzaam en gedesoriënteerd iemand zichzelf kwijt is
• Niet voortdurend corrigeren; wat maakt het uit
• Aanwezigheid vertrouwd persoon maakt rustig
• Aftakeling zet sneller verder in bij gebrek aan connectie met anderen
• Inleven in de situatie waar de ander onvrijwillig in is beland
• Geniet van wat wel kan
• Samen zit je in hetzelfde schuitje, humor werkt bevrijdend
• Ga niet over je eigen grens heen (als jij uitvalt, heeft je zorgpersoon niets meer aan jou)

IN RETROPERSPECTIEF

Kienzle mantelklok Duits fabricaat

In retroperspectief ging je leven gewoon te snel voorbij aan ditjes en datjes. Ongemerkt laten we delen van onszelf achter in de tijd. Nu oud(er) en terugblikkend, heb je geen idee hoe je de schade kunt beperken. Het is nog niet te laat. Geef en gun jezelf meer vrijheid van gedachten.

Denk dat je nog maar even te leven hebt en wanhopig probeert verloren tijd in te halen. Wat je echt belangrijk vindt, wist je allang, je had alleen andere prioriteiten - of je dacht dat die er waren. Kijk nog een keertje om voor het te laat is. Ontbreken herinneringen min of meer? Niet getreurd en geniet van het nu.

VASTENMAAND

Als afsluiter van de Italiaanse dis was er een typisch Hollands zuiveltoetje. Wanneer iedereen de schaaltjes leeg heeft geschraapt, kan de afwas van tafel worden gehaald. Mevrouw Zoet laat met haar ongebruikt servet haar placemat blinken. Ze boent en boent. Haar tafelgenoten volgen haar voorbeeld. Moi: 'Tjonge tjonge, het wordt zowaar een wedstrijdje: wie heeft de schoonste placemat van het land! Daar moeten we een prijsje aan verbinden. 

Mevr. Zoet, what's in a name, houdt van alles wat zoet is: gebak, koekjes en snoep. Ik stel voor dat de winnaar een bonbon bij de koffie krijgt. Mevr. Zoet nog harder boenend: 'Oh, daar doe ik alles voor!' Helaas zijn de bonbons op. Ik loods haar naar de keuken. Op een soeplepel regent het hagelslag uit een kartonnen Venz Venz Venz doosje. Mevr. Zoet smult van de lepel hagelslag: 'Dat is nog lekkerder dan een bonbon, want dit is wat je vroeger stiekem deed als je moest vasten of als er geen chocolade in huis was. Een extra zoete beloning.

Uit Project Papillon