dinsdag 29 november 2022

PSYCHOLOGISCHE OORLOGSVOERING

logo eo

Katie bewoont een studio in een gesloten afdeling. Ze wil naar huis. Onrust loopt ze door de gangen, voelt aan deurknoppen waar de klinken van verwijderd zijn. Weer in haar studio dwing ik haar tot zitten, simpelweg door mijn been zo te zetten dat neerploffen in de fauteuil een logische zet lijkt. In voorzichtige bewoordingen leg ik de situatie zo uit dat het voor haar acceptabel zou moeten zijn. Ieder mens heeft hoop nodig, al is het een sprankje.  

Katie's naar-huis-drang geeft zich niet zo gemakkelijk gewonnen. 'Ik wil en ik ga naar huis', dwingt ze stellig. In plaats van met haar mee te gaan, antwoord ik voor de vorm de kast afstoffend: 'Prima, ik ben hier nog even bezig.' Katie had verwacht dat ik tegen haar in zou gaan en is even overbluft. Even later voelt ze weer aan deurknoppen. Bozig zuchtend is ze op oorlogspad, maar er is niemand in haar directe nabijheid om zich op af te reageren. De driftige voetstappen maken plaats voor een slepend geluid van zolen op linoleum. Ik houd de stofdoek bij de hand. 

Terug in de deuropening van haar studio weet ze dat ze van zichzelf verloren heeft. Om voor haar gevoel gezichtsverlies te voorkomen, stof ik met de rug naar haar toe het televisiescherm af. De mislukte 'uitbraakpoging' wordt niet door mij belicht en de beladenheid is verdwenen. Katie mompelt: 'Knevel'. Hoe komt ze daar nou ineens bij? Moi: 'Knevel? U bedoelt Andries Knevel. Mister EO?' Zij: 'Ik denk het.' Ik schat de tijd waarin zij zich bevindt rond 1990 tot vlak voor het millennium. Moi, ondanks dat ik weet dat de gepensioneerde presentator niet meer op tv verschijnt, in de tegenwoordige tijd: 'Kijkt u altijd naar het Elfde uur?' Katie weifelend: 'Ik geloof van wel.' Ik zap tot zij zegt: 'Volgens mij kijk ik dat altijd met mijn man. Laat maar. Lief van je maar laat maar.' Helpt zij mij nou uit de brand?

Een Saar snapt wat nodig is!

donderdag 24 november 2022

WAXINELICHTJES

waxinelichtjes

De donkere dagen voor kerst. De activiteitenbegeleidster vervangt het cadeaukaarsje in het glazen waxinelichthoudertje door een meegebracht waxinelichtje op batterijtje. Ze ontsteekt het niet omdat het overdag is. De activiteitenbegeleidster: 'Zo da's een stuk veiliger.' Dachten we. We horen een mijnheer die pas op de dagopvang komt, mopperen: 'Nieuwerwets spul ook altijd. Dat doet het niet hè.' We snellen allebei tegelijk naar hem toe. Mijnheer probeert met een lucifer (clandestien vanuit thuis meegenomen) het plastic vlammetje te laten branden. Het smeult, smelt en verspreidt een vast giftige geur. We kijken elkaar aan met een ingehouden lach. Enerzijds heeft het iets grappigs, anderzijds had er nu of op een later moment brand kunnen ontstaan. Het luciferdoosje wordt op originele wijze ontfutselt en de activiteitenbegeleidster maakt een aantekening voor de familie om de thuissituatie van mijnheer onder de loep te nemen. 

dinsdag 15 november 2022

SNEEUWVLOKJES

gypsophila

Begin november en in het beschutte hoekje van de tuin zorgt de laaghangende zon voor zomerse waarden. Ik doe Juliëtte een poncho om en zet haar in het zonnetje. Ze houdt het vijf minuten uit: koud. Binnen wil ze in haar vaste hoekje zitten. Ik schuif de fauteuil iets aan de kant ('Voeten omhoog') zodat ik verder kan gaan met decoreren. Een grijze krans van dorre takjes krijgt witte opsmuk van gipskruid. Het gipskruid dat deel uitmaakt van het wekelijkse rozenboeketje dat ze van haar man krijgt, drogen we sinds weken. Tijdens de finishing touch - nog een takje hier, nog een takje daar - dwarrelen de minuscule witte bloempjes naar benee. Juliette heft sacraal haar handen. Opgetogen en met de verwondering van een kind zegt ze: 'Kijk, het sneeuwt! En ik heb het warm.' Ik haal handveger en blik om het gevallen drooggoed op te vegen. Juliette: 'Goed zo, want als de sneeuw ontdooit wordt het een kliederboel.'

Een Saar snapt wat nodig is!

donderdag 10 november 2022

AFGEDANKT

pre loved fashion

De 80 plus-generatie kende in hun jeugd geen verspilling. Ze waren gewend om zuinig te zijn op wat ze bezaten. En was je eruit gegroeid of wilde je weleens een keer wat anders, dan hergebruikten handige tantes de losgetornde kwaliteitsstoffen en uitgehaalde breigarens voor een nieuw origineel. In de tweede zin gebruik ik 'waren', want onderwijl zijn er ouderen die de wegwerpmaatschappij geen eer aan doen. Ik zie ze vaak: geslonken ouderen in te grote kleding. Oversized is heel hip nu, maar geen gezicht en ook wel schrijnend. Ben je het niet meer waard dat er voor die korte levensverwachting geld aan je wordt gespendeerd, is het een krappe beurs of heb je jezelf al afgedankt?

Gun jezelf om er goed uit te zien, want als je er goed uitziet, voel je je goed, of op zijn minst beter. De oplossing is outlet, vintage, pre-loved/pre-owned, of tweedehands fashion van kwaliteitsmerken. Je bent het van vroeger al gewend, bovendien is de 'afdankertjestrend' heel erg NU. En door de oversterfte is duurzame 'seniorenkleding' die ook nog eens veel mooier blijft na reinigen, als je goed zoekt voor een prikkie te heb.

Een Saar snapt wat nodig is!

dinsdag 8 november 2022

AFSCHEID


roze voor een powergirl,

 rood voor de liefde

goede tijden, slechte tijden

je hing aan het leven 

en toch moest je het loslaten

vandaag ga je op zijn Hagenees gezegd in rook op

Doei gulle leutige vriendin

zondag 6 november 2022

FABULEUS

roos, witte roos

Het is een va et vient van bezoekers in de grote hal van het zorgcentrum. Harriët, een van mijn Saarlievelingetjes die ik altijd blij kan maken met een bloemetje, bevindt zich zo vlak bij de voordeur dat bezoekers zowat tegen haar opbotsen. Wanneer de goedhartige Harriët niet in de war is, bezigt ze op komische wijze termen als potsierlijk, ringeloren en navrant. Nu is ze van de kook, van de kaart en van de wereld, daarom is ze omringd door twee vriendelijke verzorgsters die haar verteld hebben dat ik in aantocht ben. Ik hoor haar zuchten: 'Hier lopen allemaal mensen, maar niemand ziet mij staan.' Ik ga recht voor haar staan en groet met een 'hai' en een uitbundig gezicht zoals ze dat graag heeft. Harriët bekijkt me van top tot teen. Met een misprijzende lach en de klemtoon op jij vraagt ze: 'Ben jij mijn bezoek? Ik grinnik: 'Nou da's geen complimenteuze binnenkomer.' Ze blijft me aankijken. In haar ogen zie ik onvermogen. Ik steek mijn hand uit. Ze pakt 'm vast. Moi: 'Ik wacht  ...?' Harriët, droger dan een kurk: 'Fabuleus.' Ons maakt ze vrolijk. Haar toestand typeert ze als een kat die met een knot wol in de weer is geweest. Soms heb je van die dagen dat niets helpt. Freek de Jonge vulde de Nederlandse taal ooit aan met het idioom: als niets helpt, doe niets. Ik ben aanwezig voor als ze me nodig heeft.

Een Saar snapt wat nodig is!

woensdag 2 november 2022

ALLERZIELEN


Voor alle dierbare overledenen die we in ons hart dragen

maandag 31 oktober 2022

UIT DE TIJD

keukenklok

Het  is het laatste weekend van oktober al zou je dat aan de zomerse waarden niet aflezen. We schakelen om van zomertijd naar de reguliere tijd. Hetty's keukenklok loopt nog een uur achter. De strenge vermaning van haar zoon dat ze niet het keukentrapje op mag, heeft gebaat. Wel heeft ze wekkers, de pendule en haar horloge op de keukentafel verzameld. Tijdens het verdraaien van de wijzers, hebben we het over de tijd die voorbij vliegt. Moi: 'Ik raak door het klok verzetten in het najaar altijd een weekje ontregeld.' Hetty onbedoeld komisch: 'Ik ben altijd uit de tijd, ik weet niet eens wat voor dag het is. Gelukkig kunnen we er samen hartelijk om lachen.

Een Saar snapt wat nodig is!

zondag 30 oktober 2022

THEATERVOORSTELLING

 rondvaartboot

Frederique en ik kennen elkaar exact een jaar. Bij de eerst kennismaking herkenden we onszelf in elkaar. 'Juust van hetzelvendje', zei Frederique en ik was het met haar eens. Wanneer ik dit bij een stukje rijstevlaai te berde breng, zeg ze: 'Een feestje waard.' Ter plekke verzin ik speciaal voor haar een op anekdotes geschoeide one woman show waarin haar verleden dat minder fraai was, gepimpt wordt. Het voert te ver om hier de hele 'theatervoorstelling' te beschrijven die bovendien veel inside jokes bevat, vandaar enkele dijenkletsers.

Frederique zit met een bakje bugles op de eerste rij. Ik schuif de salontafel aan de kant, de laminaatvloer is mijn podium. Ik beeld mijn bezoek aan het drielandenpunt in Vaals uit. Frederique roept al: 'Die heuvel op sjouwen alleen al, om dan bij zo'n hardstenen zuil te komen. Verder was er niets. Wat een deceptie.' Moi: 'Maarrrrr ... als je een stap in Duitsland of België zette, sprak je spontaan die taal. Ik doe het voor en Frederique ligt in een deuk. Moi: 'Enne, je was op een dag in twee buitenlanden geweest!' Ze moet toegeven dat dat indertijd heel bijzonder was. Over de duiven op de Dam gniffelt ze: 'Zouden dat nog steeds dezelfde duiven zijn?' Het standaard grapje van de gids op een rondvaarboot: als u links kijkt, ziet u rechts niet, gaat erin als gesneden koek. Ook de avondwinkel (in haar en mijn jeugd iets bijzonders) zorgt voor een gulle lach. In plat Amsterdams doe ik verslag van een Jordanese consument. 

Na de voorstelling genieten we van een ijsje. Frederique wijst naar een lege hoek van de kamer. Ik trap er met open ogen in: 'Ik zie niks.' Zij met pretogen: 'Als u links kijkt, ziet u rechts niets!!!'

Een Saar snapt wat nodig is!

vrijdag 28 oktober 2022

GELUKSGENEN

geluksgenen, lotus

De lotus is het symbool van de eeuwige vernieuwing van het leven, nieuwe kansen of een herstart. Voordat ouderen de geest geven, putten ze in hun laatste levensfase uit bestaande spreuken, passen ze een variant aan of verzinnen ze hun eigen. Oud worden is niet altijd een zegen, zeker als je kampt met een allesoverheersende ziekte. Boffen als je over geluksgenen beschikt, die je de kracht geven om overal de zonzijde te zien en daarbij ook anderen met een kwistig gestrooide lijfspreuk bij de positivo's houden. 

 jong van geest, oud van leden

leef in het heden, niet in het verleden

woensdag 26 oktober 2022

BORRELBUIK

oktoberfest

De zuster geeft aan dat meneer dwars is. Opgelucht zuchtend: 'We zijn zo blij met de Saars. Je mag 'm overnemen. Misschien is hij overprikkeld door het Oktoberfest?' 'Au', doet hij. Het zit 'm niks lekker. Om te zeggen dat de ineengekrompen Nelis dwars en nors is, is overdreven. Ik hoor zijn welvaartsbuik borrelen. Zijn broekriem zit behoorlijk strak. Op die constatering maakt hij de broekriem los. Ook leunt hij, als ik tegen zijn schouder duw, achterover zodat maag en darmen meer de ruimte krijgen. Geborrel en een 'au'. Ik gok diarree: 'Zal ik u naar het toilet brengen?' Hij schudt van nee en kreunt: 'Au.' Moi: 'Aan het borrelgeluid te horen, móét u aandrang hebben.' 

Meneer durft zich niet te verroeren, dan worden de darmkrampen heviger. Hij wuift dat ik bij hem uit de buurt moet blijven. Ik denk: wrijven helpt niet, Rennie wel. Pappi en ik draaiden dat altijd om. Wanneer hij last had van medicijnmisselijkheid of van negatieve aandacht vragen (is ook aandacht), wreef ik cirkels over zijn bolle buik. 

Bier, vette worst en wat meer heeft de goede man tijdens het met liefde georganiseerde Oktoberfest in zijn mond gepropt. Ik zou er ook buikpijn van krijgen. Ik bedenk me dat Nelis een inco draagt. Moi: 'Als uw buik leeg is, is het opgelost. Weg pijn, weg strakke buik. Ontspan in plaats van afknijpen.' Nelis kijkt me aan: in mijn broek doen? Moi vriendelijk gniffelend: 'Nogmaals u draagt een drollenvanger. Voor een noodgeval, zou ik zeggen: ontspan en laat het gebeuren.' Ik loop bij hem vandaan. Om de hoek hoor ik eerst gemor, dan gekreun en dan een diepe zucht. Wanneer ik met een glaasje water bij hem terugkeer, is Nelis het zonnetje in huis. We hebben het er niet meer over, behalve dat hij hoofdschuddend lacht over de drollenvanger: een mooie vondst die 't 'm deed. De zuster sein ik op een onbewaakt moment in, zodat Nelis voor hij naar bed gaat gedoucht kan worden. Zo zie je maar: er zijn zoveel redenen te bedenken die iemands stemming beïnvloeden. In dit geval was het fysieke pijn.

Een Saar snapt wat nodig is!

dinsdag 25 oktober 2022

TWEEDE KANS


Iedereen heeft zijn of haar motivatie om Saar (of Bram) te zijn: iets betekenen of doen voor een ander of dankbaarheid en waardering krijgen. Ik vind het leuk om uit te vissen hoe iemand is (geworden) en daarop anticiperen. Het komt geregeld voor dat je het met weinig achtergrondinformatie van de cliënt moet doen, zeker als er geen familie meer is. Vanwege privacy mogen gegevens niet gedeeld worden: lastig of een voordeel? Een label kan je handvatten geven, maar ook stigmatiserend werken. Laatst zei een cliënte tegen mij: 'Bij jou kan ik mezelf zijn. Iedereen die me van vroeger kent, heeft een bepaald beeld van me, maar ik ben allang niet meer die persoon.' 

Levensvreugde brengen in het laatste hoofdstuk van iemands leven door zijn of haar geschiedenis te herschrijven. Marieke, een simpele huisvrouw met nooit uitgekomen dromen, is zo iemand die een tweede kans krijgt. Zij had zo graag haar rijbewijs willen halen om met een Kevertje te gaan toeren. Samen de weg op is passé, daarom zetten we regelmatig onze fantasie in de vrij. Naast elkaar zittend tuffen we naar alles wat ze aangeeft gemist te hebben. 

Een Saar snapt wat nodig is!

zondag 23 oktober 2022

THEE TRADITIE

 

Ik hang mijn suède jasje aan de kapstok in de vestibule met glas-in-loodramen, mevrouw zijgt neer in het Thonet stoeltje dat er eigenlijk voor de sier staat. Ze heeft heimwee naar vroeger, laat ze zich ontvallen. Ik haal een stoel uit de woonkamer en schaar me bij. De zon kleurt de vestibule. Gespaarde theezakjes zijn de aanleiding voor welkome afwisseling. Bij het tonen van het groene Pickwick zakje zegt ze: 'Die drinken wij ook. Tegenwoordig zijn er allemaal toegevoegde smaakjes, maar ik houd me bij de Engelse melange.' Moi: 'Ik ook. De traditie is begonnen toen ik op de lagere school zat. Tien voor vier zat mijn moeder klaar met een kopje thee en een Tante-Marie-koekje zoals wij het mariakaakje noemden. Mevrouw: 'Och ja, dat was gezellig. Zo ving ik mijn kinderen ook na schooltijd op. Ze hadden zoveel verhalen.' Ik haal thee voor ons beiden. Een uur lang ga ik met haar terug in de tijd: van thuiskomen met een goed rapport (niets onder de 7) tot op de gang staan door klein kattenkwaad. Wanneer ik de boel opruim en het groene theezakje wil verfrommelen, zegt ze met een glundergezicht: 'Het zakje bewaar ik. Da's leuk voor later, voor de kinderen als herinnering.'

Een Saar snapt wat nodig is!

vrijdag 21 oktober 2022

DE WITTE DAME

witte rozen
in memoriam 1945 - 2022

Een elegante verschijning met witte onberispelijke bob rolt een knalrode rolkoffer het Zorghuis waar mijn pappi een van haar buurmannen wordt, in. Omdat ze zoveel jonger lijkt dan de bewoners is mijn eerste ingeving: dat is de directrice. Later spreek ik haar aan. Tijdens onze kennismaking vertelt ze dat haar ziekte haar dwingt om beschermd te wonen. Ze heeft er, zeker gezien haar jonge leeftijd, moeite mee dat ze geregeld de mist ingaat. Periodes van bevroren in de tijd en ontdooien maken we van dichtbij mee. We zien haar worstelen (heftig als ze onbereikbaar is en we haar niet kunnen helpen) en opklaren. 

Dapper doet de Witte Dame in haar betere periodes mee aan muziekfestijnen; ze is lid van ons huiskoor de Hoge Nood waarbij ons spontane rock & rollen memorabel is. Ze ontpopt zich als creaBea tijdens de knutselmiddagen en ze blijkt zeer ambitieus tijdens spelletjes - woordzoeker op het schoolbord is favoriet. Ze geniet van de spa en massages. En last but not least is ze behulpzaam bij het tafeldekken en de vazenbloemen en kamerplanten verzorgen. 

Na het overlijden van pappi en in tijden van corona hielden we contact via kaartjes, belletjes en sporadische bezoekjes. De herfst kondigt zich aan. Ochtendmist aan het begin van een dag met een stralende blauwe hemel. Geen grauwe dagen meer voor haar. De Witte Dame levert haar ticket to heaven in. Ze wordt gemist.



 De Witte Dame - altijd een plaatje om te zien - wilde nooit gekiekt worden, wat ik als redacteur social media destijds zeer betreurde.

dinsdag 18 oktober 2022

HERR HEINZELMANN

herr heinzelmann

Astrid, een tenger en bedeesd dametje, woont in een groep met zes vrouwen en een weduwnaar. Een nogal scheve verhouding van de sekse. Daarbij komt dat de recente weduwnaar ervan overtuigd is dat Astrid zijn vrouw is. Zodra hij de kans krijgt, stalkt hij haar. Het is geen kwade opzet, het zijn zijn ziekte en verdriet die hem hiertoe drijven. Astrid ondergaat het lijdzaam, helaas werkt hem negeren niet afdoende.

Alzheimer Astrid is dus te timide en beleefd om er wat van te zeggen. Soms krijgt hij haar zelfs zover dat zij hem gelooft. Wanneer ik haar naam noem, zegt ze: 'Zo heet ik niet. Die mijnheer zegt dat ik dezelfde achternaam als hem draag.' Ik kom op vriendelijke toch besliste manier op voor mijn cliënte en doop de weduwnaar Herr Heinzelmann naar het liedje van Conny Stuart. Beiden kennen de met humor doorspekte tekst. Mijnheer is zelfs trots op zijn geuzennaam en Astrid wordt er zo aan herinnerd dat hij niet te vertrouwen is. 

Bij mijn binnenkomst zie ik dat hij haar gecornerd heeft. Ik zing vrolijk met een waarschuwende blik: 'Herr Heinzelmann! Ik zeg u duidelijk dat dit niet kan!' Hij vriendelijk: 'Ah, u bent het. Ik doe iets verkeerd hè. ik ben al weg.' Astrid: 'Bedankt dat je hem beleefd hebt afgepoeierd. Ik stond zo al een halfuur en hij gaf niet op.'

Herr Heinzelmann 
zang: Conny Stuart/tekst: Annie M.G. Schmidt

In een bootje met een buitenlander
Ja, dan zie je zo het een en ander
In een bootje met een vreemde heer
Hij zei: Genaedige Frau; ik zei: Bitte sehr

Herr Heinzelmann
We gingen samen naar het Deltaplan
Hij had een nieuwe blauwe blazer an
Zo'n mooie man, Herr Heinzelmann
Herr Heinzelmann

We waren samen toch zo'n enig span
En ik was helemaal bezeten van
Herr Heinzelmann, Herr Heinzelmann

In een bootje in de Sonnenschein
Ja, das koennte so gemuetlich sein
Na een poosje zei hij: Suesse Maus
Na een poosje riep ik: Haende zuhaus

Herr Heinzelmann
Ik zeg u duidelijk dat dit niet kan
Daar komen hele nare dingen van
Beheers u dan, Herr Heinzelmann

Herr Heinzelmann
O, kijk toch uit wat, bent u nou van plan
Het hele bootje gaat van sansansan
Herr Heinzelmann, Herr Heinzelmann

Hij zei: Liebling, sei doch nicht so dumm
Ik zei: guck doch aus, wir schlagen um
En ten slotte riep ik: lass mich los
Nicht so friemeln, denn ich wirde bos

Herr Heinzelmann
Ik ben een dame en daar hou ik niet van
Ik sla u dadelijk op uw hersenpan
Zo gaat dat dan, Herr Heinzelmann
Herr Heinzelmann

De boot sloeg om en ja, daar lag die dan
En hij verdronk met heel zijn rataplan
Dat komt er van, Herr Heinzelmann

Een Saar snapt wat nodig is!

EEN TEGEN EENZAAMHEID

Als hummeltje hoorde ik mijn moeder al zeggen: 'Je bent een zonnig kind. Mensen worden blij van je.' Die aantrekkingskracht betreft opvallend vaak mannen die flink ouder zijn dan ik. In de ouderenzorg merk ik dat ook. Vooral (borsten)mannen zijn te gecharmeerd van me. Het is een van de redenen waarom ik als Saar dames als cliënten verkies. Een lieve oudere mevrouw waar ik als Saar in vakantietijd uithielp, bevestigde het weer eens: 'Kind, je mag er dan niet voor doorgeleerd hebben, je bent ervoor in de wieg gelegd.' Ben ik té invoelend, té the girl next door, té vrouwelijk gekleed?

In een cafeetje waar we nooit eerder zijn geweest, neemt een oudere heer beleefd op een zitplaats afstand naast mij en mijn borrelvriendin plaats. Hij heeft een vriendelijk gezicht. Aan de kelderlucht die zijn kleding verspreid, ruik ik dat hij weduwnaar is. We zijn aan ons tweede wijntje bezig en de man heeft geen compagnie gekregen. Zielig vinden we. Ik spreek hem aan. Na een vermakelijk half uurtje weten we alles van hem en is hij helemaal opgefleurd. Te opgefleurd, want de sympathieke weduwnaar begint zich van alles in het hoofd te halen omdat we zoveel gemeen hebben, wat klopt. Zucht, ouderen moet je er eerst met de haren bijslepen en dan kom je niet meer van ze af. Ik begin over zijn kinderen. Ik bevestig dat zijn dochter van mijn leeftijd is, waardoor hij het partner-in-spe-idee meteen laat varen. Hij wil nog een wijntje. Wij vinden dat een slecht idee, omdat hij naast zijn paspoort, minifotoalbum van zijn overleden vrouw ook zijn medicatiekaart heeft laten zien. Als we afscheid nemen, twijfel ik voordat ik hem een Saar-aan-Huis-folder overhandig. Ik sein de serveerster in. Zij bedankt ons dat we de 'stamgast' even onder onze vleugels hadden genomen. Vanwege de drukte had zij geen praatje met hem kunnen maken: 'Jullie mogen vaker komen. Hij heeft een top vrijmibo gehad!'

Een Saar snapt wat nodig is!

vrijdag 14 oktober 2022

SURVIVAL OF THE FITTEST

aanpassen

Survival of the fittest wordt vaak verward met wie gezond en fit is, leeft het langst en het recht van de sterkste. De verwarring ontstaat waarschijnlijk door het woordje fit, dat we hier associëren met goede conditie en fitness. De Engelse term fittest verwijst naar to fit: aanpassen. De uitleg van survival of the fittest ligt dus iets anders. Van Dale omschrijft het als een natuurlijke selectie die optreedt door het overleven van het nageslacht van de best aangepaste binnen een populatie. Kort gezegd: de persoon met de beste overlevingskansen is degene die zich het best weet aan te passen. Voor de uitgebreide uitleg zie WikipediaDe Indiana Jones op de foto is mijn pappi: een inventieve handyman met een jaloersmakend aanpassingsvermogen. Hij mocht dik 92 worden.

dinsdag 11 oktober 2022

BORDUREN

kunstwerk

Francis is mijn stijlicoon, mijn Iris Apfel om zo te zeggen. Ze is ver in haar dementie: als niemand haar eraan herinnert vergeet ze de tijd, hoe ze heet, dat ze gepensioneerd is, zelfs de maaltijden schieten erbij in. Het enige wat zo in haar systeem is blijven hangen is haar uiterlijke verschijning: lipstick, de haren in model, onberispelijke kledingstijl en haar grote gedateerde bril. Over de bril zei ik eens tegen haar: 'Als je maar lang genoeg wacht, wordt alles weer modern.' Francis vond dat een rare opmerking: 'Je moet je nooit aan een ander confirmeren. Als jij vindt dat het mooi staat, moet je het gewoon dragen.'

Wanneer ik Francis bezoek besteed ik extra aandacht aan mijn look. Bij binnenkomst monstert ze steevast mijn uitverkoren kleding en kapsel. Haar commentaar varieert van: helemaal mijn stijl, netjes (ze houdt van de preppy look), ik mis een ketting (oeps, in de haast vergeten), dat is mijn merk (Ik wil 'm). Francis houdt ook van felle kleuren. Op een zonnige herfstdag draag ik een gebroken-wit truitje op een crème pantalon met karamel pied de poules afgetopt met een gebreide beige poncho. Te midden van notenhouten meubilair zet ze de toon: 'Op zich een elegante combi (de pantalon zou iets voor mij zijn) maar het truitje is te saai zonder de poncho.'

Ze rommelt wat in de muurkast. Ze vraagt of ik de handwerkdoos voor haar wil pakken. Onder het deksel bevinden zich onaffe borduurwerkjes (van zakdoekjes tot schilderijtjes), haaknaalden en heel veel wol en garen. Ik bewonder de kruissteken, kettingsteken, festonsteken en wat al niet meer voor steken. 'U brengt me op een idee!' zeg ik, 'Het truitje leent zich voor rijgsteken.' Francis zoekt al kleuren in katoengaren uit. Het worden marine- en kobaltblauw. Haar vingers lenen zich niet meer voor borduren, maar aanwijzingen geven, de draden op lengte knippen en toekijken, geven haar het gevoel van wel. Het truitje komt die middag af. Als advies krijg ik bij het weggaan: 'Past goed bij een donkerblauwe kokerrok.' 

Bij mijn volgende bezoek heb ik de door haar geadviseerde outfit aan. Het is afwachten of ze het truitje herkent en of ze überhaupt nog weet dat we het samen gemaakt hebben. Ik verwacht van niet. Tot mijn verbazing slaat ze de handen voor haar gezicht: 'Je hebt het aan zoals ik gezegd heb. Het staat je enig. Mag ik het hebben?' Moi schalks: 'Hebben, hebben. Het is veel te mooi geworden om weg te geven. U mag het lenen.' Ze grinnikt en dan gedreven: 'Zullen we kijken of ik iets geschikts heb om te borduren?'

Een Saar snapt wat nodig is!

maandag 10 oktober 2022

SOEZEN IN DE ZON

poezen

Oudewijvenzomer. 18 graden en een briesje. Weduwe Hetty op naar de honderd, wil graag in de zon. Het briesje blijkt een spelbreker. Dat wordt binnenblijven. Maar een Saar heeft altijd een oplossing, zoals Hetty aandraagt. Behendig schuif ik de tweezitter over de laminaatvloer voor het venster. Als poezen soezen we in de zon. In totale ontspanning zakt Hetty schuin tegen me aan, haar hoofd rust innig op mijn schouder. De warmte maakt ook mij doezelig. Onze ademhaling gaat gelijk op zonder achtergrondruis. Dit is mindfulness. Ik geef toe aan een powernap. Hetty ontwaakt pas als de schaduw over ons valt. Het kost haar moeite om de ogen te openen. Onder het loom knipperen prevelt ze: 'Dat is lang geleden dat ik met iemand samen geslapen heb. Voelt fijn.' Ze draait haar gezicht naar me toe, kijkt me lief en recht in mijn ogen aan: 'Zo wil je sterven.' Ik gun het haar*, maar het is haar tijd niet. Ik buig mijn hoofd tegen het hare en leg mijn hand onder haar hand. Eigenlijk zit mijn Saarbezoek erop maar zulke vertrouwde momenten zijn er om te koesteren. Ik plak er met liefde een poosje aan. 

*Mevrouw lijdt aan dementie en haar familie en vrienden zijn vanwege haar hoge leeftijd uitgedund tot zero. Ze is bang om allenig te sterven.

woensdag 5 oktober 2022

CONVERSATIONELE HYPNOSE

conversationele hypnose, psychotherapie

Zonder het te weten doe ik met de beste intenties aan een soort van conversationele hypnose. Met deze tongbreker breng je mensen al pratende in een trance. Als je het 'vak' verstaat kun je louter door op iemand in te praten gedachten van mensen sturen. Het werkt in een bepaalde structuur met een weloverwogen woordkeuze, intonatie, ritme en lichaamstaal en het stelt je in staat om ongemerkt het onbewuste van de gesprekspartner te beïnvloeden. Denk babbeltrucs, en Viktor Mids. 

Bij Jenny, een van mijn cliënten, heeft het 'woorden in de mond leggen' een positieve werking. Wanneer ik haar zou confronteren met de kille waarheid, zou Jenny zich onmiddellijk afsluiten. De pijn van de werkelijkheid is voor haar ondraagbaar. Door de waarheid te verbloemen én vooral steekwoorden die haar hoop geven in haar gedachten te planten, zorg ik ervoor dat haar negativiteit wordt omgezet in positiviteit. Voor haar soms verwarrend. Ze zegt dan het tegenovergestelde (pos) van wat ze eigenlijk wilde zeggen (neg). Ze geeft zelfs aan dat ze beseft dat ze het andersom bedoelde: 'Word ik hier nou in het ootje genomen?' Wanneer ik haar positieve uitspraak bevestig - dat Jenny zich, al is het voor een uur, prettiger voelt, is mijn streven - gaat ze akkoord met haar gemanipuleerde gedachtestroom. Simpelweg omdat ze zich goed voelt. 'Ik vertrouw jou. Ik voel me fijn bij jou.' 

Een Saar snapt wat nodig is!

dinsdag 27 september 2022

DUIZELIG

 pot drop

Aan haar glazige wegdraaiende ogen is te zien dat Rina zich allesbehalve lekker voelt. Ze is duizelig, zegt ze. Rina heeft last van een schommelende bloeddruk. Om te kunnen vergelijken als de wijkverpleegkundige de stand van zaken komt opnemen dementerenden kunnen verschillende reacties en signalen geven over hetzelfde euvel - doe ik alvast een check. Heeft u buikpijn? Bent u misselijk in de buik? Heeft u hoofdpijn? Ziet u alles zweven? Ze ontkent alles. Ik heb nog een troef: 'Ziet u dubbel?' Reina: 'Nee.' Moi: 'Jammer.' Zij kijkt me, afgeleid en geïnteresseerd, recht in de ogen. Moi grappend: 'Als u mij twee keer zag, had de ene Saar kunnen werken en de andere samen met u op stap gekund.' Ze pakt schuddebuikend haar voorhoofd vast: 'Dat zou leuk zijn geweest, maar ik ben echt duizelig. Je moet me niet meer aan het lachen maken.' Op de tafel staat een pot met zoute drop. Ik bied haar een dropje aan. Rina neemt er twee: 'Dat moet ik volgens mij nemen als ik duizelig ben. Dat vergeet ik steeds.' Wat Rina mankeerde, hoor ik niet meer. Bij een volgend bezoekje zeg ik: 'U bent gelukkig weer de oude.' Rina weet niet meer dat ze zich ziek had gevoeld: 'Maar ik had best jong willen blijven, hoor.'

Een Saar snapt wat nodig is!

maandag 26 september 2022

DE HEMEL HUILT

de aarde verlaten

De hemel huilt van verdriet, een mooi mens moest deze aarde veel te vroeg verlaten. Ik koester de kookochtenden vol wijze lessen met mijn lieve en levenslustige cliënte.

Voorbij

In jouw huis vol liefde en turquoise kleuren

zijn onze ochtenden licht

geen patiënt en Saar

wel twee mensen die elkaar mogen

genieten van opstijgende geuren

'ik heb mijn honger voor jou bewaard', zei je tegen mij

en ik zenkookte er met liefde een hartelijke verrassing bij 

Je wilde zo graag leven, 

de zomer was je goedgezind

maar de herfst naderde en 

die verschrikkelijke ziekte haalde je in

maandag 19 september 2022

FLAMINGODANSERES

flamenco

Toen haar man nog leefde, overwinterde het echtpaar jaarlijks in zonnig buitenland dichtbij een golfbaan. Nu treurt de gebruinde Reina achter glas waar regendruppels omlaag parelen. Ze was, scheef in haar antieke stoel zittend, in slaap gevallen. De lachgrage Reina werd wakker met een stijve bovenarm: 'Ik heb erge pijn. Kun jij de dokter voor me bellen?' Zachtjes wrijf ik over haar bovenarm. Zij genieterig: 'Dat helpt, jij kent de kneepjes. Lekker. De helft is al over. Ben jij dokter?' Ik glimlach: 'Hoogstens een poppendokter. Dus als u een nieuwe arm wilt, heb ik alleen deze maat.' Ik pak de flamencodanseres (zij noemt het Spaanse souvenir: flamingodanseres) die op een gehaakt spreitje staat van de tv en zwaai zogenaamd met een armpje.' Reina: 'Te leuk weer. Hou op, anders plas ik in mijn broek.'

Een Saar snapt wat nodig is!

GEHAAID

gehaaid, dementie

In al haar dementie is Wieke heel gehaaid. Ze woont in een zorginstelling en wil naar thuis, maar thuis bestaat niet meer. Vandaag heeft ze fratsen. Wanneer ik zou meedelen dat ze al haar familieleden heeft overleefd, wordt ze ongelooflijk verdrietig. Die middag zetten we beiden in op creativiteit. Zo zegt ze dat haar dikke teen is gebroken alleen om de reden dat ze dan naar huis MOET om andere schoenen te halen. Haar heimwee maakt haar zo vindingrijk dat wanneer ik het probeer met troostvoedsel 'Er staat vandaag uw lievelingskostje andijviestamppot met spekjes op het menu' ze theatraal antwoordt: 'O nee hè, dat is nou net de enige groente waar ik een hekel aan heb. Maar doe geen extra moeite voor mij, ik heb thuis nog een magnetronmaaltijd.' Haar vruchteloze pogingen om naar huis te gaan hebben iets triests en iets komisch.

Ik plant haar op een stoel neer, zodat ze haar gedachten kan ordenen. Ze wil muziek op tv. Het wordt voor de zoveelste keer het YouTube filmpje van Andre Rieu; ouderen worden daar vredig van. Zij: 'Die heb ik al eens gezien. En ook dat filmpje. Ik heb thuis nog andere videobanden liggen. Ik ga ze wel even halen.' 'U heeft volkomen gelijk', geef ik toe. Zij smakelijk om haar uitspraak lachend: 'Dat ik dat vandaag nog zou krijgen.' Voordat ze moeizaam opstaat, toon ik triomfantelijk een andere videoband van de Straussman met de viool. Wieke: 'Ik geef me gewonnen.' Om haar in die fijne mood te houden, presenteer ik de snoeper een schaaltje met petitfourtjes. Wordt het toch nog gezellig.

Een Saar snapt wat nodig is!

zondag 18 september 2022

FLAUWEKUL

voetenmassage

Koffietijd. Gewemel in het portaal van de afdeling pg door de deurbel. Willie, voor wie ik op bezoek kom, oogt vermoeid: 'Ik heb vandaag de marathon gelopen. Mijn voeten doen pijn.' Om aan te geven dat het menens is, illustreert ze het met een overdreven pijn vertrokken gezicht en een 'auw!'. De dienstdoende zorgmedewerker geeft aan dat ze geen rust in haar donder heeft om te zitten. Ik weet dat Willie geniet van mijn aaisessies: 'Ik ga uw voeten verwennen met een massage.' Willie is sober opgevoed. Omdat iedereen om haar heen staat, doet ze afwerend: 'Wat een flauwekul, dat is nergens voor nodig.' 

In plaats van met de bewonersgroep koffie te drinken (nog meer prikkels), neem ik haar zonder woorden mee naar haar kamer. Geen gemaar. Ze ploft opgelucht in de eerste de beste leunstoel. Ik houd me afzijdig en observeer haar houding. Ze knikkebolt. Met de ronde haarborstel maak ik zachte golfbewegingen. Ze is zo vertrokken. Ik stop met borstelen en houd haar trillende hand tussen mijn handen. Zij legt haar andere hand op de mijne. Zo zitten we een tijdje tot ze gapend haar ogen opendoet. Wat opgeknapt staart ze in mijn gezicht. Met naar voren uitgestoken benen en met wiebelende voeten knipoogt ze: 'Zou ik die massage van straks nu mogen? Ik kan daar zo van genieten.'

Een Saar snapt wat nodig is!

vrijdag 16 september 2022

POPPENMOEDER

robotkat

In de Makers van Morgen heeft Neeltje Walgien het over volwassen poppenmoeders: ze knuffelen hun baby, wandelen ermee in kinderwagen of draagzak en kleden de kleine met de grootst mogelijke zorg. Het zijn geen levende kinderen, maar poppen en zelfs katten. Nauwelijks van echt te onderscheiden, behalve doordat ze zo stil zijn. 

Als kind was ik ook zeer toegewijd aan mijn made-in-China-kinderschare, maar rond je adolescentie laat je ze zonder pardon in de steek of je stopt ze in een kartonnen doos op zolder waar ze door een eventuele volgende generatie nog een kans maken op een tweede leven vol liefkozingen. Mijn poppen plus mijn babykleertjes zijn bij gebrek aan opvolging van vlees en bloed door een zorginstelling geadopteerd. De activiteitenbegeleidster die ze kwam ophalen, was meer in tranen dan ik.

Over het waarom mensen blij worden van poppen of knuffels is diverse uitleg mogelijk Eenzaamheid, zorginstinct, gemis, dementie, psychische problemen, een combinatie daarvan, wie zal het zeggen. Zo is de mollige Lucie (75) naast surrogaatmoeder ook een hoarder. Ze sjouwt wat af met haar beren en babypop die ze allemaal tegelijk in haar armen houdt. Logisch voor haar, want ze houdt van allemaal evenveel en je wil niemand tekortdoen. Nu loopt ze te niezen. Het eerste waar je in deze tijd aan denkt, is: mijn hemeltje, ze zal toch geen corona onder de leden hebben? Die paniekgedachte kun je vervolgens afzwakken met hooikoorts. Lucie kent andere zorgen. Aangedaan duwt ze de plakkerige, maanden geleden voor haar verjaardag gekregen, dementiepoes in mijn handen: 'Ik zal toch niet allergisch zijn voor katten?

zondag 11 september 2022

OP VAKANTIE

bloemdecoratie glas en zijde

De vakantietijd is een crime voor dementerenden. Andere routine, andere gezichten, misschien ook minder aanloop van in het buitenland verblijvende familie of buren. In de drie weken dat ik in Tuinesië verblijf, besluit ik op de helft mijn cliënte te bezoeken: voor je het weet ben je vergeten.

Nadat ik jaren stap voor stap bij haar flink wat credits heb opgebouwd, blijk ik na anderhalve week hoppa uit haar geheugen gewist. Ik reageer een beetje komisch; eigenlijk schrik ervan. Ze doet een beetje stuurs: 'Jij rookt toch niet? Haar gezicht is een en al walging: 'Ik ben fel tegen roken.' Moi: 'Daar denken we dan hetzelfde over. Ik heb nooit gerookt.' Ze gaat in haar fauteuil zitten met de handen op de leuningen alsof ze het fort moet verdedigen. Ik houd me afzijdig waar ik anders al aanstalten maak voor onze gezamenlijke doedingen. 

Het is gemoedelijk stil, als ze kordaat stelt: 'We zijn het eens jij en ik. We denken hetzelfde.' Ik zie het als een invitatie om lollig verslag te doen van mijn vakantie: ze geniet altijd zo van mijn (fantasie)verhalen. Ik laat beproefde steekwoorden en zinnen uit de vele gesprekken die we gevoerd hebben, vallen. Door een onbenullig zinnetje draait ze als een blad aan de boom om: 'Wat hebben we het toch goed.' Het vertrouwde gevoel is grotendeels terug. Opgewekt vraagt ze om natuurschoon. De herfstanemonen in de tuin mogen niet afgeknipt. We decoreren met wat ze in huis heeft: grote glazen vazen en zijden bloemen. Ze is zeer ingenomen met het resultaat.

Een Saar snapt wat nodig is!

zaterdag 10 september 2022

HERFSTIG

vaaslamp

Het is nog volop zomer, maar vandaag even niet. Voor haar overlappen de seizoenen zich door de hevige zomerbui met dreigende wolken. Elsje waant zich zomaar in de herfst. Het hemelwater gutst uit de dakgoot wanneer ik de vaaslamp (een originele uit de 70s) aanknip. Donder en bliksem. Ze 'schrikt' van de dubbele felheid en de psychedelische schaduwen op de muren. Kijkt naar mijn stoffen gymschoenen, beziet haar sandalen. We hoeven niet naar buiten en toch staat ze op. Ze loopt naar de muurkast. Terug in de woonkamer, draagt ze molières aan haar voeten en heeft ze voor mij een paar heren rubberlaarzen in haar handen; mensen van vroeger zijn op alles voorbereid. Het spreekt voor zich dat ik de laarzen pas.

Een Saar snapt wat nodig is!

woensdag 7 september 2022

OOIEVAAR

olifant

Ik houd het koetjes- en kalfjesgesprek met een oud ouderwets warm moedertje gaande zodat ze, net voordat ze de nacht ingaat, in de huidige neutrale mood blijft. Baby's doen het altijd goed bij ouderen. Ik vertel dat er bij mijn enige nichtje een lief klein meisje op komst is en dat het thema van de kamer roze olifantjes is. Ze spaart namelijk van kind af aan olifantenbeeldjes. Letty weet dat olifanten voorspoed en wijsheid brengen. Mooi meegenomen. 

Ik heb een openhartigheid: mijn nichtje noemde een olifant een ofilar en de hele familie is de dikhuid zo blijven noemen. Letty klaart verder op: 'Dat herken ik Leuk hè, zo'n eigen familiedingetjes. Wij zijn ook van de olifanten. Ik heb zelfs een geluksolifant aan mijn rollator hangen.' Ik zie wel een bungelende ooievaarhanger aan het stuur: 'Wat grappig. Omdat we het over een baby'tje hebben.' Letty lacht geheimzinnig: 'Dat is geen ooievaar. Het is een olifant. Een van mijn kinderen verhaspelde het zo en we zijn er allemaal, tot op de dag van vandaag, in meegegaan. Het is een goed bewaard familiegeheim.' Ze schrikt van haar eigen loslippigheid. Ik maak het ritsgebaar. Ze vertrouwt me. Oef. Waren we bijna alsnog in de gevarenzone beland.

Een Saar snapt wat nodig is!

dinsdag 6 september 2022

BUBBELBAD

in bad, bros, weken, rimpels

Wanneer vier dames op het terras bij elkaar zitten wordt het een kwekkring ondanks dat het al voorbij de gebruikelijke bedtijd is. In plaats van spritsen zijn er minibrosjes als bijlage bij de pudding met pilletjes. Wie kent er nog de kirrende reclameboodschap: 'Bros bros bros?' Uit mijn televisiegeheugen diep ik Adèle Bloemendaal op in een bad met bubbels. Zij is de uitverkozen 'zeemeermin' omdat ze de eerste vrouw op leeftijd was die openlijk uitkwam over het uiterlijk verjongen en plastische chirurgie. 't Schaep met de vijf poten komt langs en Adèle met een suikerspin en vlinderbril die plat Amsterdams ouwehoert. 'Bros bros bros' was om aan te tonen hoe luchtig de chocolade was; beter gezegd: hoe luchtig de met chocolade omhulde luchtbelletjes waren. Het kwekkwartet herinnert zich het weer: deed Mies Bouwman daar ook niet aan mee? Het levert voldoende onnozele gespreksstof op voor aanverwante onderwerpen zoals wassen, weken, en douchen want slechts weinigen hadden vroeger een ligbad. Mijn cliënte volgens eigen zeggen wel, eentje met gele en zwarte tegeltjes. De nachtzuster vraagt aan haar of ze al naar bed wil. Zij blijft in het onderwerp hangen: 'Nee, dankjewel. Ik wil niet in bad, daar krijg je rimpels van.' Ze ontvangt een lachsalvo als ze het illustreert door haar geplisseerde armen te tonen. 

Een Saar snapt wat nodig is!

maandag 5 september 2022

HALLO!

tennissen, tennisballen, tegen het net slaan

Dirkje en ik bespreken een 'tanniswedstrijd' op haar kamer. Een van haar favoriete zorgmedewerkers steekt kort haar hoofd tussen deur en deurpost om gedag te zeggen; ze wil ons gesprek niet verstoren. Ik zie haar. Dirkje niet. Met een racket in haar hand zou ze flink tegen de bal gemept hebben: 'Was het dat! Wordt er niets tegen mij gezegd!' Ik roep de zorgmedewerkster zogenaamd ter verantwoording. Ze komt terug om haar overdreven te knuffelen. Dirkje straalt: 'Kijk, zo blijf je bij me hangen.' Bij het weggaan werpt ze haar schalks een kushandje toe. Echt schattig.

Een Saar snapt wat nodig is!

zaterdag 27 augustus 2022

DE AVONDEN

de avonden

Ze duwt het rolgordijntje met haar wijsvinger iets naar rechts zodat ze naar de overkant van het laantje kan kijken. Haar overbuurvrouw hoort sinds twee weken bij de oudeweduwenclub. De wereldse Lucy zit te jong in haar laatste levensfase: 'De overbuurvrouw krijgt veel aanloop. Ze is vooral gewild bij mannen. Ze is ook een knappe verschijning.' Hoor ik verwondering door zoveel dorpse gemeenschapszin of verbazing, want afgunst is haar vreemd. Moi: 'Ik vermoed eerder dat het vrienden van haar overleden man zijn, hij was een verenigingsman.' Lucy instemmend: 'Ach ja, dát is het natuurlijk.' 

Stilte en staren. 'Alleen zijn is niet altijd leuk. De avonden zijn het ergst', fluistert ze voor zich uit. Moi: 'Eenzaam en alleen zijn twee verschillende begrippen. Alleen hoeft niet eenzaam te zijn en je eenzaam voelen kan zelfs als je onder de mensen bent.' Lucy: 'Ik heb nooit een partner gemist, maar nu ik ziek ben wel. Eigenlijk mag ik niet klagen, want ik heb mijn hele leven kunnen inrichten zonder inmenging van een ander en nooit verantwoordelijkheid hoeven dragen voor kinderen.' Moi: 'Maar je wil verder. Langer leven.' Lucy knikt. We zitten nog even tot ze zich hervat heeft.

Het gesprek was me ontschoten, tot ik die avond de film The Farewell zag waar veel emoties onderhuids spelen. Een weduwe: 'Als je alleen woont, bestaat je gezelschap uit je eigen schaduw als je naar het toilet gaat. En dan mag je hopen dat het een goede schaduw is, want er zijn ook slechte.'

Een Saar snapt wat nodig is!

vrijdag 26 augustus 2022

KAPSONES

haar verven

Het keukengesprek gaat over: haar verven. Als ik mijn grijs laat bedekken, ga ik daarvoor naar de kapsalon. Trees is van het doe-het-zelven: 'Zo heb je nooit uitgroei. Bij de kapper moet je maar afwachten of ze tijd voor je hebben, of je moet een afspraak maken.' Trees (in de veronderstelling dat ze kastanjebruine haren heeft) buigt haar grijze hoofd naar voren om dat te staven. Ik beaam het. Ze wordt zenuwachtig bij de kapper: 'Eerst hielp één kapster je, tegenwoordig zitten er minstens drie aan je hoofd te friemelen. Ik ben altijd bang dat als ze niet meteen komen nadat het piepje van de droogkap is afgegaan, ze me vergeten zijn en mijn haren verbranden. [Dat herken ik] En nu kan ik het doen wanneer ik er tijd voor heb of zin in heb. Ik snap echt niet wat er nou zo moeilijk aan haar verven is? Ik doe het onderhand dat ik de krant lees. Ik was mijn haren boven de gootsteen. Doe de bijgeleverde handschoenen aan, hang een handdoek om mijn schouders, smeer een half flaconnetje Polydor (anders wordt de kleur onnatuurlijk) in het haar, laat het een half uur inwerken en spoel het uit.'

Zoals zij het in een ademteug uitlegt, is het Kinderspiel, ganz einfach. Moi: 'Echt geweldig dat u dat kunt. Ik zou er met mijn lange haren een knoeiboel van maken.'* In geuren en kleuren vertelt ze, kort van memorie, zes keer achter elkaar hoe ik het moet doen. Daarbij geeft ze tips: als je de helft van het flaconnetje gebruikt kun je er twee keer mee doen, zo bespaar je half geld, maak de handdoek vast met een haarspeld of wasknijper, gebruik een versleten handdoek: niet wassen daarna, gewoon laten drogen voor een volgende keer, bewaar het pakje met het kleurnummer. Ik blijf aandachtig luisteren. Of ze het een keertje bij mij wil voordoen, vraag ik wetende dat dit niet gaat gebeuren; Trees' haardos is al minstens 20 jaar grijs. De zeer met zichzelf ingenomen Trees plots helder en hogelijk verbaasd: 'Ik heb het nu al zo vaak uitgelegd, als je het nou nog niet kunt dan gaat het je nooit lukken.'

*Voor mensen die beseffen dat ze gehinderd worden door geheugenproblemen en zich daardoor minder of dom voelen, is het opbeurend als een ander ook klunst.

Een Saar snapt wat nodig is!

maandag 22 augustus 2022

MOEDER-DOCHTER RETRAITE

moeder-dochter retreat
Bronze sportif en vakantiebruin

Augustus. Vrolijk wuiven Syl en ik de volgestouwde stationcar uit totdat die om de bocht verdwenen is. Dochterlief is twee weken op vakantie (voor moederlief is ze een weekendje weg), naar een retreat in bella Italia. 'Zullen we een bakkie troost doen', vraag ik als we zijn neergestreken in haar ommuurde schaduwtuin waar ondanks de opeenvolgende hittegolven de opgepotte oleanders uitbundig bloeien. Steekwoorden zijn blijven hangen in haar geheugen. 'Heb jij lires?' vraagt Syl praktisch. Lires? Ik moet even schakelen. Syl: 'Ik lust wel een bolletje ijs. Dat noemen ze hier: gelato.' Moi slagvaardig: 'Doen we dat.' Ik verdwijn naar binnen en haal twee cornetto's uit de diepvries. Tussen twee hapjes door zucht Syl onder het zonnescherm van tijdelijk geluk: 'Wij gaan al tientallen jaren naar het Gardameer. Het is hier zo heerlijk en toch heb ik altijd heimwee. Ik vind het daarom prima dat we hier alleen dit weekend blijven.' 

Ik ga mee in haar beleving en trek haar pantykousjes en sandalen uit. Vrijheid voor de anders geschoeide voeten. De pantykousjes hang ik aan de handvaten van de rollator. Bij elk briesje wiggelen ze feestelijk. Voor haar doen zitten we lang. We delen dezelfde opvattingen en hebben veel gemeen. 'Je kon een kind van je moeder zijn', concludeert ze glunderend. 'Wat heb jij bruine benen', bewondert ze de mijne pal naast de hare. 'Die van mij zijn gemarmerd.' Moi: 'U kunt zo het Capitolini museum in. Van over de hele wereld komen toeristen naar Italië om de collectie marmeren beelden te bezichtigen.' Syl vlot: 'Niet de mijne. Ik bruin snel.' 

Tussen al dat gekeuvel wil ze weten wat een retreat is. Moi: 'Retreat is een retraite, dat kent u vast van de nonnen. Tijdens een retreat onttrek je jezelf uit het dagelijks leven, met liefst met zo min mogelijk prikkels zodat de focus op jezelf komt te liggen.' Syl: 'Dus wij hadden nu een gezellig moeder-dochter retreat?' Ik denk: hadden? Syl ineens gejaagd: 'Help je me overeind dan gaan we naar huis.' Op de derde tel veren we op, ik houd mijn arm om haar middel en schuif de rollator met de vrije hand naar haar toe. Ze kijkt lief naar me en moffelt haar hand onder mijn arm: 'De rollator was handig voor de vakantie, thuis heb ik die niet nodig. Daar lopen moeder en dochter gearmd.'

Via de tuin - met bewust ingebouwde stops om de bloemenpracht te bewonderen - naar de keuken, want ik vreesde voor het moment dat ze haar eigen huis binnen zou gaan. Spatte de geheugendroom dan uit elkaar en wat zou dat met haar gemoedsstand doen? Zodra ze een voet over de drempel schuifelt van haar eigen huis is ze volgens haar eigen profetie inderdaad nog gelukkiger: 'Zo fijn om weer in mijn eigen holletje te zijn.'

Een Saar snapt wat nodig is!

zaterdag 20 augustus 2022

BOKKENPRUIK

 bokkenpruik

Marjan, een anders aardig mens, was stellig: het was zondag. Zondags komen haar kinderen. Nu kwam ik en dat viel tegen. Ze was opstandig en ik wist niet waarom. Moi: 'Gooi er maar uit wat u dwars zit. U mag alles tegen me zeggen.' Pas nadat ik haar gevoel benoemde, kwam ze los. Dat het zaterdag was en morgen pas zondag bracht haar tot bedaren. Wel bleef ze zich dom voelen. Ik heb altijd wel een faalverhaal in de aanbieding en vertel van mijn vakantiebaantje in de jaren zeventig als weekbladbezorger. Zwaar werk want ik moest 650 kranten en vier keer zoveel folders vouwen en rondbrengen 'De eerste donderdagmiddag viel ik bij het ophalen van de tweede stapel in de garage oververmoeid in slaap. Rond achten vervolg ik mijn route. De schemering zie ik aan voor dageraad. De paar fietsers die ik tegenkwam, wenste ik goedemorgen en het was een rare gewaarwording dat in veel huiskamers in de ochtend de tv aan stond - middag- en ochtendprogrammering moest nog uitgevonden worden. Pas toen het donker werd in plaats van lichter begon het mij te dagen. Marjan: 'Jij was langer dom dan ik.'

Zand erover. 'U heeft morgen een leuke dag in het vooruitzicht en vanmiddag gaan we het net als op al onze zaterdagen ook gezellig maken. Wat vindt u ervan als ik u optut voor morgen?' Dat klinkt haar als muziek in de oren, maar Marjans emoties hebben nog even de tijd nodig. Ik start met een hoofdmassage op ontspanningsmuziek. We zoeken zondagse kleren inclusief bijpassende bijouterie uit. Ik spray haar haren nat en begin krulspelden in te zetten. Marjan: 'Zijn die echt nodig?' Moi: U wilt toch helemaal mooi zijn morgen?' Marjan: 'Maar krulspelden prikken zo.' Marjan heeft vroeger waarschijnlijk kennis gemaakt met krulspeldborsteltjes waar een pin doorheen ging. Moi: 'Dit zijn klittenbandrollers, die prikken niet.' Marjan aarzelt: 'Had ik jouw krullen maar.' Mijn hand pakt zogenaamd het midden van mijn scalp vast: 'Zal ik de pruik maar afzetten dan en straks voor u hier laten? Twijfel. Voor een moment gelooft ze me: 'Ha, ik dacht bijna dat het waar was. Ik zet wel mijn bokkenpruik af. Mijn humeur is dankzij jou opgefleurd.'

Een Saar snapt wat nodig is!

vrijdag 19 augustus 2022

KROMME JONGEN

komkommertijd

Het is komkommertijd, maar niet in het Zorghuis waar Pappi zijn laatste hoofdstuk afrondde. Drie voormalige huisgenoten zijn er nog: levend en wel. Merie roept op het moment dat ik kom binnenwandelen: 'Hoor!' Je vaders plaat staat op: Tanze mit mir in den Morgen.' Het blijft bizar zoals Pappi onverwachts blijft oppoppen. Mijnheer Demijne heeft groot nieuws. Hij onthoudt nog steeds mijn voornaam en heeft al een stoel aan de vierkante tafel voor me bijgeschoven: 'Kom gezellig zitten.'

De Witte Dame zwaait. Ze moet dringend iets kwijt en eist bescheiden haar aandacht op: 'Ik geef trouw elke dag je vaders planten water, maar ze hebben het niet gered.' Moi: 'Alleen dat u de moeite neemt, is al zo ontzettend aardig. Tegen deze extreme droogte valt niet op te sproeien. Ze blijven vast over.' Ik was al in de tuin geweest: de hosta's zijn alleen bedroevend klein gebleven. 

Ik voeg me bij Mijnheer Demijne en luister aandachtig naar zijn vaste-vroeger-riedel. Daarna noemt hij zijn overleden vriend en Pappi: 'Ik heb er veel verdriet van gehad, dat ik het zonder hen moest doen, maar ik heb de draad weer opgepakt.' Hij kijkt lief opzij naar zijn snoezige tafeldame die neus tegen tegen neusje met een baby(pop) knuffelt: 'Ze kwam hier logeren en nu is ze mijn vriendin en blijft ze hier wonen.' Zij grinnikt zacht en lief. Vertrouwelijk: 'En we willen nog een baby.' Zo leuk dit!

Komkommertijd. Op het menu staat nasi goreng. De gastvrouw is druk in de weer met de bereiding. Op het keukenblok liggen niet zomaar komkommers. Het zijn buitenbeentjes, of zoals Pappi ze naar goed Westlands gebruik zou noemen: 'Kromme jongens.' Pappi mag dan niet meer onder ons zijn, op de een of andere manier duikt hij steeds op.