GELUKKIGE JEUGD

 

Het is nooit te laat voor een gelukkige jeugd, zelfs als je op leeftijd bent en in een groep woont.

JALOEZIE

De rolverdeling is er in 50 jaar huwelijk behoorlijk ingesleten. Hij werkte op de boerderij. Zij was er voor hun kinderschare. Door het lege nest en de stopzetting van hun boerenbedrijf werden ze zo’n typisch liefdevol kibbelend ouder echtpaar met ouderdomskwalen en te veel vrije tijd. Hij deed de klusjes, zij verzorgde het huishouden. Henri, quasi gepikeerd: ‘Tjongetjonge, wat kan ze op me vitten.’ De wrevelige Cis bromt: ‘Dan zal je het wel verdienen.’

Ze komen bij ons wonen. Tot grote verbazing van de mopperende Cis wordt ruwe-bolster-blanke-pit Henri razend populair bij de dames: bij de verzorgsters en bij de medebewoonsters. Wat wil je in een kippenhok waar de hanen in de minderheid zijn. Cis kan het niet velen dat haar man zo in trek is. Ze tolereert al die aandacht voor hem niet en attendeert dames die te klef doen daar 'fijntjes' op. Het dreigt een beetje uit de hand te lopen. Er volgt een gesprek met de specialist ouderengeneeskunde. Nu ze verzorgd wonen, moet er toch een last van hun schouders zijn gevallen. Ze hoeven niets meer te doen, slechts samen genieten van het leven. En dat Henri aandacht fijn vindt, is logisch. Iedereen houdt van aandacht. De specialist oudergeneeskunde tegen Cis: ‘U bent elkaars grote liefde. Er is geen reden tot minnenijd.’ De situatie sijpelt nu pas door tot Cis. Ze is er stil van. Henri fluistert iets in haar oor. Zij met een glundergezicht hardop: ‘Ik ben nog steeds zijn honeypony.’

uit de serie HARTVERWARMERS

VERBOUWEN OF VERHUIZEN

 

De echtelieden dubden al wat jaren: hun geliefde doch gedateerde villa waarin hun kinderen geboren zijn, aanpassen of verkopen en verhuizen. De 'kinderen', begin vijftigers, zeiden: ‘Pa en ma, verhuis toch naar een cosy appartementje: lekker warm en veilig. De buurt gaat achteruit, de energieprijzen rijzen de pan uit.’ Wat is wijsheid. Zo sudderde het een tijdje door tot het lot besliste. De vrouw des huizes (79) die wat vergeetachtig was, werd gediagnosticeerd met Alzheimer. Meneer kreeg rap wat gezondheidsdingetjes. Tja, je hebt een leeftijd waar je mankementen begint te vertonen. Het werd verhuizen. Niet naar een appartement, maar getweeën naar ons zorghuis.

Door hun sociale aard konden ze het meteen met iedereen goed vinden. Natuurlijk heb je met de een wat meer als met de ander, maar ze wenden snel. Weer besliste het lot: mevrouw overleed na een paar maanden geheel onverwacht in haar slaap. Een verzorgster zit naast meneer op de bank in hun kamer en haalt recente herinneringen met hem op over zijn overleden echtgenote. Hij houdt het zilveren lijstje met een vakantiekiekje in zijn handen: ‘We hebben een prachtig familieleven gehad. Ik ben oprecht blij dat Grietje en ik hier samen ingetrokken zijn. Het is zo fijn dat jullie deze lieve schat, want dat was ze, gekend hebben en dat we samen over haar kunnen praten: zo leeft ze nog een beetje onder ons.’ De verzorgster knuffelt hem. Hij recht zijn rug en geeft de verzorgster een zijdelings schouderzetje duwtje. Op luchtige toon: ‘Ik blijf natuurlijk. Nergens zijn de gehaktballen zo lekker als hier.’

Uit de serie HARTVERWARMERS

KUSJESDAG

DIKKE (BONBON)ZOEN

TWEEDE JEUGD

Leeftijd is slechts een getal, wordt er gezegd. Daarom draai ik het op mijn 61ste verjaardag om. Vanaf vandaag begin ik aan mijn tweede jeugd. Hallo 16!

DE OBSERVATOR

 

De regen striemt tegen de ruiten. De rolstoelen en rollators voor buitengebruik staan werkeloos onder de trap. Wie niet wegmoet, blijft binnen. Bij mijn binnenkomst twijfel ik of de kwieke portier die mij verwelkomt een bezoeker of een bewoner is. Het blijkt de eergister binnengebrachte nieuwkomer die me ziet worstelen met regenpak en volle tas. Hij zwaait de tochtdeur open en vraagt vriendelijk en beleefd: ‘Heeft u hulp nodig?’ ‘Lief dat u het aanbiedt, maar het lukt wel’, sla ik zijn aanbod vriendelijk af.

Wat gedraal. Ik, olijk toelichtend: ‘Ik ben het niet gewend dat we over een hulpvaardige portier beschikken.’ Hij glimlacht guitig, knikt en loopt naar de eeuwelinge van wie hij het eigen dorpsdialect herkent. Gemoedelijk neemt hij op de brede leuning van haar relaxfauteuil naast haar plaats. De eeuwelinge draagt een mitella. ‘Als u niet bij het theeglas kunt, kan ik het aangeven’, biedt hij attent aan. Hier is iemand op zoek naar een bijbaantje.

Uit mijn nat pak geworsteld, begroet ik de bewoners in de zaal. Het praatje gaat over het grandioze uitstapje en over het weer. De nieuwkomer zit inmiddels naast François in bordeauxrode pullover met een glas bessensap in de hand. Ertegenover Margrietje in citroengele jumper gestoken, nippend aan een glas zoete sinas. De gastdame vraagt de opmerkzame nieuwkomer wat hij wil drinken. Hij dubt. ‘Zal ik u een glaasje appelsap inschenken?’ vraagt de gastdame. Hij blijkt een scherp observator en antwoordt: ‘Ja, lekker … want dat kleurt mooi bij mijn bruine trui!’

uit de Pauwserie

LATTEN OP JE OUDE DAG

 

Lia en Jos zijn al decennia aan elkaar verknocht. Sinds zijn pensionering doet het kinderloze echtpaar alles samen. Tot Jos door een ziekte wordt getroffen en voortaan aangewezen is op hulp. Natuurlijk neemt Lia die zorgtaak op zich, je hebt elkaar immers trouw beloofd in ziekte en voorspoed. Ze heeft er een dagtaak aan, doet het met liefde, maar het trekt door de jaren heen een zware wissel op haar gezondheid en hun relatie. Als Jos’ ziekte verergert en hij steeds meer claimgedrag vertoont, kan Lia ook niet meer de deur uit.

Sinds een tijdje bewoont het echtpaar twee naast elkaar gelegen studio’s bij ons. Jos heeft intussen ook ’s nachts meer zorg nodig, en zo krijgt Lia voldoende nachtrust. In de ochtend als haar echtgenoot wordt verzorgd, haalt Lia (ongemerkt voor hem) met een gerust hart haar hart op in de omringende natuur of doet ze een rondje dorp. Door de hervonden 'vrijheid' zit Lia weer lekker in haar vel. De rest van de dag genieten de twee van samenzijn in de eigen woonkamer en als ze behoefte hebben aan gezelschap in een van de gezamenlijke huiskamers of de coffee corner. 'Samen apart' is echt een uitkomst voor dit echtpaar: het biedt hen de gelegenheid om verliefd op elkaar te blijven. Ze grappen weleens: ‘Nooit gedacht dat wij onze oude dag zouden 'latten' en dat dit zo goed zou voelen.’

Uit de serie HARTVERWARMERS

BRUGGETJE

Ik mocht een foto van hem maken, vanwege privacy is hij voor publicatie toch onthoofd.

Na een verjaardagsfeestje lopen Pop en ik langs de Maasoever naar huis. Het is rond negenen en konijnen en bruggenroutelopers zijn er oververtegenwoordigd. Het lijkt wel zomervakantie. Waarschijnlijker is dat de zwoele hitte de mensen uit hun warme huizen drijft. Ik kom een oude bekende van toen ik bij het Limburgs Museum werkte tegen. Mijn collega's en ik namen altijd de tijd voor de allenige vlotte prater. Ik ben benieuwd hoe het met hem gaat: zijn fiets heeft hij ingeruild voor een rollator. Zijn naam ben ik vergeten, hij de mijne ook. Ik noem mijn naam. Hij grinnikend refererend aan zijn rollator: 'Noem mij maar Max.' [Verstappen]. De nu tachtiger is nog steeds een vrijgezellige ouwehoer. Hij zal het van zijn vader geërfd hebben die toevallig vroeger onze SRV-man was. Nah, de heer - net als pappi met kammetje, bril en ballpoint in het borstzakje gestoken - woont sinds kort in een zorgcentrum waar ik tot voor kort geregeld voor mijn werk kwam. 

Pop vindt het prima dat 'Max' nogal uitweidt; het is 26 graden en ze heeft prachtig uitzicht op de konijnen. De oude heer verhaalt schuddebuikend en het drinkgebaar makend, dat hij nog steeds van tapdansen houdt. Hij: 'Ik kom nog geregeld in ontspanningslokalen om te schaken. Knipoog, knipoog. Moi: 'Ja, ik vat 'm.' Daarna gaat hij steevast naar een kapelletje om twee Harry Bordon liedjes (Marieke en 't Kapelke) en een Limburgse evergreen te zingen. 'Alleen als er niemand is, zing ik', zegt hij. Ik weet dat de man bij een smartlappenkoor zong. Het verwondert me dat niemand het mag horen. Hij lachend: 'Ik zing alleen nog voor Maria en mijn moeder zaliger. Dan herkennen ze me straks in de hemel.' 

Inmiddels herken ik wandelaars die het rondje brug (circa 50 minuten) er al op hebben zitten. Ik rond het gesprek waar geen einde aan gaat komen, af. We nemen hartelijk afscheid met een tot ziens!

LANGSTLEVENDE

1.1927 - 6.2023 eindelijk thuis

J.J. hield van rood en roze en van azalea's die ze cyclamen noemde.

Thuis is waar je hart is. Het zorghuis waar J.J. tegen haar zin werd geplaatst, heeft ze nooit als thuis kunnen beschouwen. Thuis was naar gelang haar gevoel daar waar ze als kind een liefhebbende mama had of de plek waar ze als getrouwde vrouw en moeder een eigen leven leidde. Altijd bleef die drang naar huis, de plek waar je jezelf kunt zijn en waar je op je gemak bent. 

De verzorgsters waren lief. Toch kon ze niet aarden en zo ze werd mijn cliënte. Bij onze allereerste ontmoeting was er die instant herkenning. Het was alsof we elkaar al eeuwen kenden. Ze memoreerde geregeld dat we van hetzelvenjde waren. Tot in details wist ik wat ze fijn vond en wat niet. Zij bracht me terug naar mijn jeugd in het Zuiden en ik bracht haar vaak via reminiscentie naar huis: de enige wens die ze had op weg naar het einde. 

Eigenlijk gaven we elkaar een reprise. Door haar geboorteplaats en -jaar (identiek aan die van mijn ouders) kon ik me goed inleven in haar geschiedenis en herbeleefde ik mijn ervaringen. Ze hield niet van drukte en gekkigheid (maar wat hebben we lol gehad en gelachen) en overdreven doen (als was in mijn handen tijdens de massages die niet lang genoeg konden duren), en ze was erg op zichzelf, maar wanneer ze me voor haar dochter aanzag die ze niet had, waren we close. Ze kon heel ondeugend doen en heel deugdzaam zijn, maar nooit gelaten. In haar ogen begreep ik de situatie als geen ander. Je kunt de eenzaamheid niet wegnemen, maar je kunt iemand wel de aandacht en het gevoel geven dat iemand begrepen wordt. Ik nam haar serieus en dat voelde ze.

Veilig en vertrouwd op haar eigen kamer ontstonden er machtig mooie gesprekken en activiteiten. Ze kon helemaal opgaan in het moment, met de zintuigen uit het hier gericht op wat was geweest, maar wat voor haar als nu voelde. Ik heb bijna een boekwerkje vol over haar en onze tijd samen geschreven, zoals die avond over een loper voor de hemelpoort. En dat ze doorzette om ouder te worden dan haar zus. Als ze daarover weleens inzat, zei ik dat, mocht het misgaan we haar getal zouden afronden naar boven. 'Jij weet overal raad mee en een antwoord op. Dat steunt me', zei ze dan.

Haar geestestoestand en uiteindelijk ook haar fysieke gezondheid verpestten haar laatste levensjaren. Het was vallen en niet meer opstaan, maar sjravele. De veronderstelde grijze muis deed ons menigmaal versteld staan. Toen ze onbereikbaar werd, kon ik niet anders dan haar loslaten. Het was een bijzondere mooie tijd met J.J. en daar ben ik haar en de schatten van zorgmedewerkers dankbaar voor. Als de luxewagen, zoals we het ons zo vaak voorgesteld hebben voorrijdt, wacht haar mama haar vast al op bij de hemelpoort.

FEEL THE FIFTIES

 

Bij het Feel the 50s festival moeten de voetjes van de vloer. Vanuit de ons omringende landen komen de geheel in vijftiger jaren stijl opgetutte 'jivers', veelal senioren. Bezoekers kunnen (vooraf) les krijgen van een van de dansleraren of leden van de uit Duitsland en Nederland aanwezige dansscholen. Ik kies voor twee 75-plussers met elastieke benen die me alle hoeken van de dansvloer laten zien. Beide heren vertellen dat deze manier van dansen die meer op gymnastiek lijkt, tot op hoge leeftijd beoefend kan worden. De vele YouTube filmpjes bevestigen dat. Deze senior had op beide dagen veel plezier, maar voelde zich daarna meer in haar sixties dan in the fifties.

EVEN EEN VLEKJE WEGWERKEN

huidarts.com

In de wachtkamer van de huisartsenpraktijk. Ik wacht op de assistente die bij mij een vlekje met stikstof laat verdwijnen. Een met verwaaide dunne grijze haren in een nu weer hippe Laura Ashley blouse met ruches gestoken zeventigplusser puft binnen. 'Ben ik nog op tijd?' vraagt ze op de klok kijkend, 'ik wist niet hoelang ik erover zou fietsen.' Ik, verwijzend naar spreekuren die altijd uitlopen: 'Bij de huisarts ben je nooit te laat.' Ze lacht, strijkt door haar haren en vraagt of ik hoor dat ze uit Brabant kom. Ik kan haar vertellen dat ze goed in het Limburgs dialect is ingeburgerd en dat je moerstaal best mag blijven doorklinken. Dat heeft iets charmants. Zij weer over haar fiets: 'Ik had een gewone, maar omdat mijn man met 25 km over het asfalt glijdt, moest ik wel.' 

Moi: 'Ik doe alles nog op een ouderwetse fiets, met die elektrische gebeuren zoveel ongelukken.' Zij, verbaasd en met ontzag: 'Dan bent u de enige ter wereld. Bent u van de duurzaamheid? Wij zijn wel milieuvriendelijk.' Moi: 'Dat ook, maar zo blijf ik hopelijk in conditie en bespaar ik me de weg naar de gym. We vliegen van thema naar thema. De enige andere patiënt in de wachtkamer is een jong meisje dat aan haar nagelriemen pulkt. Ze heeft zo haar eigen besognes. Ze kan onze onderwerpen sowieso niet volgen. Af en toe kijkt ze op en ik zie dat ze veronderstelt dat we van een andere planeet komen. Wij genieten van ons gesprek. De bloemetjesblousemevrouw snijdt een onderwerp aan waarvan ze denkt dat ik dat weet - vermoedelijk omdat ik tien jaar jonger ben. Ja, ook dat wisten we al van elkaar. De assistente roept mijn naam. Ik zwaai af met de woorden: 'Zij (wijzend naar het meisje) weet dat vast beter dan ik. Echt leuk met u gesproken te hebben.' Zij: 'Ik vind u ook heel leuk!'

BLIKSEMBEZOEK

Een bliksembezoek bij een zorgadres waar ik maanden kwam. De hartelijk ontvangst door de lieve zorgmedewerkers is tekenend voor hoe amicaal we met elkaar omgingen. Dat niet alle bewoners me zullen herkennen, daar heb ik op gerekend. Waar ik niet op rekende, is dat het weinige spraakzame poezenvrouwtje - altijd in de weer met haar dementiepoezen - zich in mijn armen krulde. Ik liet haar altijd merken dat ze gezien en gehoord werd, zij gaf er weinig respons op. Nu hangt ze als een aaipoesje om mijn hals, brabbelt aan een stuk door, voelt in mijn jaszakken en trekt mijn jas aan. Ze gaat naast me zitten, legt de plakkerige Perzische langhaar op tafel en zoekt mijn hand. Zo zie je maar wat voor indruk je soms ongemerkt kan achterlaten. Ik kan maar kort blijven. Wanneer ik mijn jas terug vraag, geeft ze die schoorvoetend terug. Ze loopt met me mee naar de voordeur: 'Mag ik met je mee?' Ik knuffel haar en zeg: 'Voor de poezen is er niets aan zonder jou.' Ze knikt begrijpend, draait zich om, loopt talmend naar de tafel met de witte poes en pakt haar in haar armen. 'Zwaai maar met een pootje', zwaai ik ter afscheid. Dat doet ze met een glimlach.

WHATEVER WORKS

 

Doe wat goed voelt en volg je eigen weg

Wijze slotwoorden van Larry David in de film Whatever works: 'Liefde is irrationeel. Ik heb een hekel aan nieuwjaar. Iedereen wanhopig op zoek naar plezier en het proberen te vieren. Wat vieren? Stap dichter bij het graf? Daarom kan ik niet vaak genoeg zeggen: Welke liefde je kunt krijgen en geven, Welk geluk je ook kunt pakken of verschaffen, elke tijdelijke aangenaamheid, als het maar werkt. Hou jezelf niet voor de gek .Het hangt niet af van jouw vindingrijkheid. Jouw bestaan hangt meer af van mazzel dan je wilt toegeven.'

VERWARRING

Ondanks dat pappi deze meimaand drie jaar geleden met alle egards horizontaal de deur is uitgedragen, was er bij de aanblik van zijn (een stuk kortere) dubbelganger op afstand die halve seconde: pappi? Identieke hoed, ruitjesblouse, favoriete grijze broek, mouwloos jack en wandelstok die de man ook gebruikte om in de grond te porren net als ... 

Zelfs Pop tuinde er bijna tot het tikken van de wandelstok op het asfalt. Pop wist: ander ritme, ander geluid. De vriendelijke man tuitte zijn lippen voor het hondenlokgeluidje en hij hield zijn hand omlaag voor een aaitje. Pop had allang door dat het opa niet was en liep hem zonder een blik waardig te gunnen voorbij.

GAZELLE

 

impala en gazelle

Ik spreek met een vriendin af op het terras. Zij komt te voet, ik met de van mijn moeder geërfde Gazelle die mij sinds haar overlijden begeleidt. Wanneer ik de fiets op een verlaten plek wil stallen, zegt mijn vriendin: 'Och dat is ook niet leuk. Gaan wij gezellig het terras op en laten we je fiets hier moederziel alleen achter. Was ik toch maar komen fietsen.' Gegiechel. 

We vinden een plekje onder een boom, waar toevallig een herenfiets van hetzelfde merk in stoere impala uitvoering staat. Wij, nog steeds giechelend: 'Ziet er gezellig uit, zo hebben ze gezelschap aan elkaar.' Tegen de avond halen we vrolijk mijn fiets op. Mijn gedateerde gazelle hangt innig tegen de impala aan; vermoedelijk is de fiets per ongeluk omgestoten door een voorbijganger of  omgekieperd door een windvlaag. Wij tegelijk grinnikend: 'Zo te zien hebben die twee een hele leuke middag beleefd!'